Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/2399 K.2025/7319

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya sigortalı aracın 07.06.2020 tarihinde yaptığı çift taraflı kaza neticesinde müvekkilinin yaralandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 4.800,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici bakıcı giderinin davalının temerrüte düştüğü tarihten itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili HMK 107'nci madde uyarınca sürekli iş göremezlik tazminatını 189.354,29 TL, geçici iş göremezlik tazminatını 6.974,10 TL, geçici bakıcı giderini 2.324,70 TL olarak artırdığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; usule uygun başvuru yapılmadığından dava şartı eksikliğinden davanın reddi gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, iyileşme sürecinin tamamlanmadığını, geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadıklarını, kusur oranını kabul etmediklerini bu nedenle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını talep ettiklerini, koruyucu ekipmanlar kullanılmadığının tespiti ile müterafık kusur indirimi ve hatır taşıması olduğundan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumundan gelir sağlanıp sağlanmadığının tespitini, temerrüt tarihinden itibaren ancak yasal faiz işletilebileceğini, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya sigortalı aracın 07.06.2020 tarihinde yaptığı çift taraflı kaza nedeni ile malul kaldığı ve tazminat talebinde bulunduğu, ....ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından tanzim edilen 25.08.2021 tarihli raporun Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığı ve davacının %10 oranında sürekli iş göremezlik oranı, 90 gün geçici iş göremezlik süresi ve 30 gün bakıcı ihtiyacının olduğunun belirtildiği,

alınan kusur raporu ile davalıya sigortalı sürücünün kazada %100 oranında kusuru bulunduğunun belirlendiği, 21.12.2021 tarihli aktüerya raporu ile TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre yapılan hesaplama uyarınca tazminatların belirlendiği, davacının taleplerini artırdığı, hatır için taşımaya ilişkin dair delil olmadığı,

başvuru sahibinin emniyet kemeri takmadığının davalı tarafından ispatlanamadığı gerekçesi ile başvurunun kabulü ile 189.354,29 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 6.974,10 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 2.324,70 TL geçici bakıcı giderinin 16.09.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sigorta şirketinden alınarak başvuru sahibine verilmesine karar vermistir.

IV. İTİRAZ

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına davalının itiraz ettiği, usule uygun başvuru yapılmadığının belirtildiği ancak Genel Şartlar'da atıf yapılan evraklarla müracaat edildiği, kaza tarihi 07.06.2020 olup, davacı ...

Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 25.08.2021 tarihli raporla başvuruda bulunulduğu, raporun, kaza tarihinde geçerli olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, rapor düzenlemeye yetkili sağlık kuruluşunda görevli yeterli sayıda ve alanda uzman hekim tarafından imza altına alındığı, bu haliyle Kanun'da aranan dava şartı eksikliğinin tamamlandığı, Yargıtay'ın içtihadında, tazminat hesaplamasında TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin uygulanması gerektiğinin belirtildiği,

bakiye yaşam süresinin hatalı hesaplandığının belirtildiği ancak işleyecek dönem, aktif ve pasif işleyecek dönemler olarak ikiye ayrılarak incelendiği, davalının geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri talebinden sorumlu olduğu, taşımanın davacı lehine yapıldığına dair delil olmadığı, davacının emniyet kemeri takıp takmadığı ile ilgili tespite rastlanmadığı, vekalet ücretinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile davalının itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalıya usule uygun başvuru yapılmadığı, maluliyet raporunu kabul etmedikleri, kusur raporunun hatalı olduğu, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faiz yöntemi ile yapılması gerektiği, hatır taşıması indirimi ve müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği, geçici iş göremezlik tazminatın sorumlu olmadıkları, vekalet ücretinin hatalı hükmedildiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 07.06.2020 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, hesaplamada kullanılan yöntemin usul ve yasaya uygun olmasına, maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine göre alınmış olmasına, davalıya 26.08.2021 tarihli dilekçe ile başvuru yapılmış olmasına, davalının geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmasına,

birbiri ile uyumlu kaza tespit tutanağı ve kusur raporuna göre davalıya sigortalı araç sürücünün kazada tam kusurlu olduğunun anlaşılmasına, müterafık kusurun varlığına dair delil ibraz edilmemiş olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap dilekçesinde hatır taşıması def’inde bulunulmuş, nitekim Uyuşmazlık Hakem Heyetince hatır taşıması yapıldığına ilişkin iddianın ispatlanamadığı gerekçesiyle, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılmamıştır. Davalı vekilinin karara itirazı üzerine, İtiraz Hakem Heyetince taşımanın sadece davacı lehine yapıldığına ilişkin bilgiye rastlanmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazı reddedilmiştir. Ancak varılan sonuç hatalı olmuştur.

Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma dosyasındaki ifadelerde davacı ile sürücünün arkadaş oldukları ve birlikte yolculuk yaptıkları sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Şu halde davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Aksi durum davacı tarafça ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

3. Davacı vekili söz konusu kaza nedeni ile geçici iş göremezlik tazminatı talebinde bulunmuş, dosyaya ibraz edilen ... Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 25.08.2021 tarihli raporda 90 gün geçici iş göremezlik süresi olduğu belirtilmiş ve alınan hesap raporu ile 90 gün geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmiştir. Davacının %10 oranında maluliyetinin olduğu dikkate alındığında davacıya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının tespit edilerek, ödeme yapılmış olması halinde hesaplamadan tenzili gerekirken bu hususta araştırma yapılmamış olması hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR