Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/3278 K.2025/11564

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; trafik kazası nedeniyle Sigorta Tahkim Komisyonuna yaptıkları destekten yoksun kalma tazminatı başvurusunda sürücü desteğin %37 oranındaki kusuruna göre tazminata hükmedildiğini ancak İtiraz Hakem Heyeti kararından sonra kesinleşen ceza davasında sürücü desteğin kusursuz olduğunun kabul edildiğini belirterek kusur bakımından ortaya çıkan yeni delil nedeniyle yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 18.05.2023-2023/İHK-24157 tarih ve sayılı İtiraz Hakem Heyeti kararı ile başvurunun kabulüne karar verildiğini, işbu hükme istinaden hükmedilen tutarın icra dosyasına 06.06.2023 tarihinde ödendiğini, daha önce aynı konuda usulden red kararı verildiğini, davanın kesin hüküm sebebiyle reddi gerektiğini, davacı başvuru şartını tam olarak yerine getirmeksizin işbu davayı ikame ettiğinden, başvurunun usulden reddi gerektiğini, kaza tarihi itibari ile müvekkili şirketin sorumlu olduğu olduğu teminat limiti 360.000,00 TL olup davacıya yapılan ödeme ile teminat limitinin tüketildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile HMK'nın 375. maddesinde tahdidi olarak sayılan nedenlerden hiçbirisinin gerçekleşmediği gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebinin usulden reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; İtiraz Hakem Heyetince sürücü desteğin %37 oranındaki kusuruna göre destekten yoksun kalma tazminatına hükmedildiğini ancak İtiraz Hakem Heyeti kararından sonra kesinleşen ceza davasında sürücü desteğin kusursuz olduğunun kabul edildiğini belirterek yeni delil durumuna göre kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Uyuşmazlık, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkindir. 1-5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/23. maddesine göre "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun hükümleri, sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanır." 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 378/1. maddesine göre ise yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçe, kararı veren mahkemece incelenir.

Somut olayda sigorta tahkim yargılaması sonucu Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiş, davalının itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulü ile vekalet ücreti yönünden kararın düzeltilmesine kesin olarak karar verilmiştir. Davacı tarafça İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı kusur bakımından yeni delil ortaya çıktığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulmuştur.

Yukarıda belirtilen usul hükümleri de dikkate alındığında yargılamanın yenilenmesi konusundaki talebin kararı veren İtiraz Hakem Heyetince değerlendirilmesi için dosya kendisine gönderilen İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesince talebin usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmesi doğru olmayıp hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2- Bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

V. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 08.07.2025 tarihinde Üye ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30/23 maddesi “bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun hükümleri sigortacılıktaki Tahkim hakkında da kıyasen uygulanır” hükmünü amirdir.

Maddenin gerekçesinde ise, maddede düzenlenen tahkim sistemi için uluslararası uygulamalarda var olan ombudsmanlık sisteminin esas alındığı belirtildikten sonra Türkiye’deki hukuk sistemi ile paralelliğin sağlanması için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan tahkim modelinin temel esas ve usulleri çerçevesinde sistemin şekillendirildiği ifade edilmiştir.

Madde metni ve gerekçeden anlaşılacağı üzere, sigortacılıkta tahkim yargılamasında 30. maddede hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (01.10.2011 tarihi itibariyle Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun yerini aldığından) tahkime ilişkin 407 ila 444. maddelerinin uygulanacağı açıktır. Uygulama ve öğretide tartışmalı olan husus atıf sebebiyle sadece HMK’nın tahkime ilişkin hükümlerinin mi. Yoksa tahkimle beraber diğer hükümlerinin de mi.

Uygulanacağı noktasındadır. Bizim de katıldığımız dairemizin genel uygulaması Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinde düzenleme bulunmayan hallerde önce HMK’nın 407-444. maddelerindeki tahkim hükümlerinin, bu bölümde de düzenleme olmayan durumlarda ise HMK’nın medeni yargılamaya ilişkin hükümlerinin tatbik edilmesi yönündedir.

Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinde yargılamanın iadesine ilişkin herhangi bir düzenleme yoktur. 23. fıkranın yapmış olduğu atıf nedeniyle HMK’nın tahkime ilişkin 11. kısmına bakıldığında konunun 443. maddede düzenlendiği görülmektedir. Madde düzenlemesi şu şekildedir. “(1) Yargılamanın iadesine ilişkin yukarıdaki Sekizinci Kısmın Üçüncü Bölümü hükümleri, niteliğine uygun düştüğü şekilde tahkime de uygulanır. (2) Tahkimde, yargılamanın iadesi sebeplerinden sadece 375 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (e), (f), (g), (h), (ı) ve (i) bentleri uygulanır. Yargılamanın iadesi davası mahkemede görülür.

(3) Yargılamanın iadesi talebi kabul edilirse mahkeme, hakem kararını iptal eder ve uyuşmazlığı yeniden bir karar verilebilmesi için yeni hakeme veya hakem kuruluna gönderir. Bu durumda hakem veya hakem kurulu 421 inci maddeye göre yeniden seçilir veya oluşturulur.” Görüleceği üzere tahkim yargılaması sonrası yargılamanın iadesi talebini değerlendirecek yetkili merci ilk derece mahkemesidir (asliye ticaret mahkemesi).

Yargılamanın iadesi talebi kabul edilmiş olsa da reddedilmiş olsa da kararı veren ilk derece mahkemesi olduğundan bu karara karşı başvurulabilecek kanun yolu istinaftır.

Sigortacılıkta tahkimde hakem heyetince verilen kararların doğrudan temyiz kanun yoluna tabi olduğunun benimsenmesi Sigortacılık Kanunu’nun 30/12 maddesinde hakem heyeti kararlarına karşı başvurulacak kanun yolunun temyiz olarak düzenlenmesinden ve Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun da hakem heyeti kararlarına karşı ancak temyiz yoluna başvurulabileceğini kararlaştırmasından (16.06.2020 tarih ve 2019/4-2020/1 sayılı karar) kaynaklanmaktadır.

Oysa az önce belirttiğimiz üzere 30. maddede yargılamanın iadesine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmayıp, bu konuda 23. fıkranın yapmış olduğu atıf sebebiyle HMK hükümlerinin uygulanması gerektiğine göre HMK daki yargılamanın iadesine ilişkin verilen kararlar bakımından uygulanacak kanun yollarının geçerli olması gerekir. Öte yandan İçtihadı Birleştirme Kararı sigortacılıkta tahkim yargılaması sonucu verilen hakem kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yoluna ilişkindir.

Yargılamanın iadesi talebi ile ilgili olarak ilk derece mahkemesince verilen kararlara ilişkin değildir. İlk derece mahkemesi kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yolu HMK da açık bir şekilde istinaf olarak düzenlenmiş olup, m. 373/(1),(4) deki hal dışında ilk derece mahkemesi kararlarına karşı doğrudan temyiz yoluna başvurulacağına ilişkin hiçbir hüküm yoktur. Dolayısıyla ilk derece mahkemesi kararı doğrudan Yargıtayca incelenemez.