Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/7332 K.2025/14169

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu davalıya trafik sigortalı aracın 05.11.2020 tarihinde yaptığı çift taraflı kazada davacının yaralandığını beyanla belirsiz alacak davası olarak açılan davada şimdilik 5.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 21.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 06.04.2022 tarihli dilekçesi ile talebini 199.413,02 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalıya başvuru şartının gerçekleşmediğini, maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığını, ceza dosyası sonucunun beklenmesi gerektiğini, uzlaşma sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesini, tazminat hesaplamasının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemine göre hazırlanmasını, hatır taşıması ve müterafık kusur indirimi yapılmasını, vekalet ücretinin 1/5 oranında olmasını, faiz talebinin reddi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuru sahibi tarafından ibraz edilen ... Üniversitesi Tıp Fakültesi adli kurul raporunun hükme esas alınmaya elverişli olduğu ve davacının %7 oranında maluliyeti bulunduğunun kabul edildiği, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemince alınan hesap raporu ile 199.413,02 TL sürekli iş göremezlik tazminatının belirlendiği, davacının talebini artırdığı, davalı vekilinin rapora yasal süresi içinde itiraz etmediği gerekçesi ile başvurunun kabulüne, 199.413,02 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 03.06.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine göre tanzim edilen raporun usul ve yasaya uygun olduğu, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gereği hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin kullanılmasının yerinde olduğu,

müterafık kusur indirimi yapılması talep edildiği ancak kaza tespit tutanağında emniyet kemerinin takılı olup olmadığının belirsiz olduğu ve davacının yaralanma bölgesinin yüz olması nedeni ise indirim yapılması talebinin reddi gerektiği, davacının davalıya sigortalı araçta değil dava dışı araçta yolcu olduğu bu nedenle hatır taşıması indirimi yapılması talebinin reddi gerektiği, kaza tespit tutanağında sigortalı aracın kusurlu olduğunun belirtildiği,

davacı lehine 1/5 oranında vekalet ücreti verilmesi gerektiği gerekçesi ile davalının itirazının kısmen kabulüne, kararın 5.3 maddesinin “Başvurucu vekil ile temsil edilmiş olduğundan başvurucu lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği takdir ve hesap edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin sigorta şirketinden alınarak başvuru sahibine ödenmesine” şeklinde düzeltilmesine, diğer itirazların ise reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; usule uygun başvuru yapılmadığı, maluliyet raporunu ve kusur oranını kabul etmedikleri, hesaplama yönteminin hatalı olduğu, uzlaşma olup olmadığının araştırılması, müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği vekalet ücretinin hatalı olduğu gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 05.11.2020 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalıya 21.05.2021 tarihli dilekçe ile başvuru yapılmış olmasına, maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine göre tanzim edilmiş olmasına, yolcu olan davacının kazaya etken davranışı olmamasına, hesaplama yönteminin usul ve yasaya uyğun olmasına, davacı lehine maktu vekalet ücreti verilmiş olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalının diğer itirazlarına gelince;

2.a) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78 inci ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesi uyarınca emniyet kemeri takılması zorunluluğu bulunan araçlardan biri de otomobildir.

Davacının emniyet kemeri takmaması nedeniyle zararın artmasında katkısının bulunduğu, dolayısıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması İtiraz Hakem Heyetince kabul edilmemiştir.

Somut olayda; araçta yolcu olan davacının trafik kazası sonucu yaralandığı ve emniyet kemeri takmadığı hususu, kollukta verdiği beyan ile sabittir. Zira davacı verdiği ifade de aracın arka kısmında oturduğunu, bir anda ne olduğunu anlamadığı ve aracın ön camına uçtuğunu, yüzünü çarptığını belirtmiştir. Buna göre; davacının emniyet kemeri takmadığı ve zararın artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek TBK’nın 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

2.b) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap dilekçesinde hatır taşıması def’inde bulunulmuş, Uyuşmazlık Hakem Heyetince tazminattan hatır taşıması indirimi yapılmamıştır. Davalı vekilinin karara itirazı üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacının karşı araçta yolcu olması gerekçesiyle davalı vekilinin itirazı reddedilmiştir. Ancak varılan sonuç hatalı olmuştur.

Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma dosyasındaki ifadelerde davacı ile sürücünün arkadaş oldukları ve birlikte yolculuk yaptıkları sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır. Zira davacı kollukta, davalıya sigortalı olan ( 33... ) araçta arkadaşları ile Adana'ya gitmek için yola çıktıklarını ifade ederken, araç sürücüsü ... de yine aynı şekilde, davacı ve diğer arkadaşları ile Adana'ya gittiklerini, ne olduğunu anlamadan başka bir araca arkadan çarptıklarını ifade etmiştir.

Şu halde davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Aksi durum davacı tarafça ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR