Yargıtay 5. Ceza Dairesi E.2018/9068 K.2023/11730

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ

Ret, onama, bozma

Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2016 tarihli ve 2013/486 Esas, 2016/109 sayılı Kararının O yer Cumhuriyet savcısı, şikayetçi ... ve suçtan zarar gören Hazine ile katılan Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü vekilleri, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... müdafileri tarafından temyizi üzerine yapılan ön incelemede: İhaleye fesat karıştırma suçundan katılan sıfatını alabilecek surette zarar görmüş olan ve katılma talebi karara bağlanmayan Hazinenin vekili aracılığıyla hükümleri temyiz ettiği anlaşılmıştır.

Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.02.2017 tarihli, 2015/5-95 Esas, 2017/71 sayılı ve benzer Kararlarında da belirtildiği üzere "suçtan zarar görme" kavramının "suçtan doğrudan doğruya zarar görmüş bulunma hali" olarak anlaşılması gerektiği, dolaylı veya muhtemel zararların davaya katılma hakkı vermeyeceği, bu nedenle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 237 nci maddesine göre, sanıklara atılı tüm suçlardan zarar görmeyen Adalet Bakanlığının, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma,

suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarından zarar görmeyen Hazine ile Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğünün, kamu davasında katılma ve temyiz haklarının bulunmadığı, mahkemece bahse konu suçlar bakımından usulsüz olarak verilen katılma kararlarının da temyiz hakkı vermeyeceği anlaşılmıştır.

Sanıklar haklarında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesince temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 260 ıncı maddesinin birinci fıkrasınca temyiz edenlerin açıklanan hususlar dışında hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi uyarınca temyiz istemlerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereğince temyiz isteklerinin reddini gerektirir başkaca bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 09.12.2013 tarihli ve 2010/140174 Soruşturma, 2013/43347 Esas, 2013/2409 numaralı İddianamesiyle sanıklardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet verme, ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet alma, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme, ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, ..., ..., ... ve ... hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla beraber bilerek ve isteyerek yardım etme, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,

..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında ihaleye fesat karıştırma suçlarından kamu davası açılmıştır.

2. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.04.2014 tarihli ve 2014/55413 Soruşturma, 2014/16619 Esas, 2014/6487 numaralı İddianamesiyle sanık ... hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan kamu davası açılmıştır. 3. Ankara 23. Asliye Ceza Mahkemesinin, 06.06.2014 tarihli, 2014/280 Esas ve 2014/406 sayılı Kararı ile sanık ... hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan açılan kamu davasının Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/486 Esas sayılı kamu davası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

4. Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2016 tarihli ve 2013/486 Esas, 2016/109 sayılı Kararı ile sanıklardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet verme, ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet alma suçundan mahkumiyet, ... ve ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme ile ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında ihaleye fesat karıştırma, ..., ...,

... ve ... hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme ile ihaleye fesat karıştırma suçlarından beraat, ... hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan açılan kamu davalarının ölümü nedeniyle düşürülme kararları verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Katılan Makine ve Kimya Endüstrisi vekilinin temyiz istemi; bir kısım sanıklar hakkında suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme ile ihaleye fesat karıştırma suçlarından verilen beraat kararlarının usul ve yasaya aykırı olduğuna,

B. Katılan Hazine ve şikayetçi ... vekilinin temyiz istemi; katılma haklarının kabulüyle, tüm sanıkların atılı suçlardan cezalandırılması gerektiğine ve resen tespit edilecek diğer nedenlere,

C. O yer Cumhuriyet savcısının temyiz istemi; tüm sanıklar haklarında gerekçesiz olarak hüküm kurulduğuna, bunun yanı sıra sanıklardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in ihaleye fesat karıştırma suçundan, Eyyüp Okcu, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında görevi kötüye kullanma, ... hakkında ise rüşvet verme suçlarından mahkumiyetleri yerine beraatlerine karar verilmesi ile ..., ..., ... ve ...'un rüşvet verme eylemlerini ayrı zamanlarda ve ayrı suç işleme kastıyla gerçekleştirdikleri, buna göre her bir eylemden ayrı ceza tayini gerektiği halde, zincirleme suç hükümlerinin uygulanması suretiyle eksik ceza tayin edildiğine,

Ç. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; rüşvet verme suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün usul ve yasaya aykırı olduğuna, müvekkilinin kimseye rüşvet saikiyle para vermediğine, aleyhinde delil olmadığına,

D. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; sübut bulduğu kabul edilen her üç olayda da müvekkilinin rüşvet suçundan mahkumiyetine yeter derecede delil elde edilmediği buna göre atılı suçtan beraatine karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerektiğine,

E. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; müvekkilinin aleyhinde delil olmamasına rağmen rüşvet suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün usul ve yasaya aykırı olduğuna,

F. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; müvekkili hakkında rüşvet suçunu işlediği kabulüyle verilen cezanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna,

G. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; rüşvet alma suçundan sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken aksi düşünceyle mahkumiyeti cihetine gidilmesinin dosya içeriğine, usul ve yasaya uygun olmadığından kararın bozulması gerektiğine,

H. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; müvekkilinin görevinin gereğinin aksine bir işlem yapmadığı gibi rüşvet alma suçunu da işlemediğine, buna göre beraat kararı verilmesi gerektiğine,

I. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; rüşvet suçtan kurulan mahkumiyet hükmünün sanık lehine olarak bozulması talebine,

İ. Sanık Eyyüp Okcu müdafiinin temyiz istemi; rüşvet suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün sanık lehine olarak bozulması talebine,

J. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; rüşvet suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün sanık lehine olarak bozulması gerektiğine,

K. Sanık ... müdafiinin temyiz istemi; rüşvet suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün sanık lehine bozulması talebine,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Sanıklardan ..., ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın suç işlemek amacıyla kurdukları örgüt çerçevesinde, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde 2011 ve 2012 yıllarında gerçekleştirilen ve yılda bir kere düzenlenen, Türkiye genelini kapsayan “Hurda Malzeme Nakliye” konulu ihaleleri istedikleri şekilde sonuçlandırdıkları, şirket sahipleri veya çalışanlarının adı geçen kurum içerisinde kendilerine sağlanan haksız menfaatler karşılığında görev yapan bazı kamu çalışanları olan sanıklara rüşvet verdikleri, böylece ihalelerde tekelleştikleri,

ihale katılımcısı ve örgüt yöneticisi yahut üyesi olan sanıkların yaklaşık maliyet gibi gizli kalması gereken bilgilere kamu görevlisi sanıklar vasıtasıyla ulaştıkları, gerçekleştirilen hurda nakliye ihaleleri öncesinde görüşmeler yaparak aralarında anlaştıkları ve ihale bölgelerini paylaştıkları, ihalelere katılan isteklilerin yaklaşık maliyetin hemen altında ya da yaklaşık bedel tutarında teklif sunması ile rekabet ortamının oluşmadığı, idarenin bu şekilde zarara uğradığı ve uğranılan zarar tutarının tespitinin mümkün olmadığı, buna göre sanıkların atılı suçları işledikleri iddiasıyla açılan kamu davasında, Mahkemece;

ihale ile ilgili sanıklara isnat edilen suçlar göz önüne alındığında, sanıklar arasında hiyerarşik bir yapı söz konusu olmadığı gibi bir devamlılık da mevcut olmadığından suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarından, bir kısım telefon görüşmeleri dışında tüm sanıkların ihaleye fesat karıştırdıklarına dair somut, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden dolayı ihaleye fesat karıştırma suçundan, sanıklardan ..., ...,

... ve ...'in de haklarında eylemlerine ilişkin kesin ve inandırıcı deliller elde edilemediğinden rüşvet verme suçundan beraat kararları verilmiş, ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet verme, ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet alma suçundan mahkumiyet kararları verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Sanık ... hakkında verilen düşürülme hükümlerinin temyiz edilmediği gözetilerek yapılan incelemede;

1.Sanıklardan ..., ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme suçundan verilen beraat hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, O yer Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

2.Sanıklardan ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ... ve ... hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme ile ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında ihaleye fesat karıştırma suçundan kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde;

1.Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ile suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarının 5237 sayılı Kanun'un 220 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenecek cezasının ve yine dava konusu ihaleler nedeniyle kurum zararı oluşmadığı nazara alındığında ise; sanıkların yargılama konusu eylemlerinin sübutu halinde 6459 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi ile değişik 5237 sayılı Kanun'un 235 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendindeki suçu oluşturacağı ve bu bent uyarınca belirlenecek cezanın üst sınırlarına göre aynı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2.5237 sayılı Kanun'un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 25.12.2014 tarihli sorgu olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

3.Sanıklardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet verme, ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet alma suçlarından kurulan mahkumiyet ile ..., ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme suçundan kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde ise;

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 141 inci maddesinin üçüncü fıkrası, 5271 sayılı Kanun'un 34 üncü ve 230 uncu maddelerinin birinci fıkraları ile 289 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca mahkeme kararlarının sanığı, katılanı, Cumhuriyet savcısını ve herkesi tatmin edecek, Yargıtay denetimine olanak verecek biçimde gerekçeli olması,

Yargıtayın gerekçelerde tutarlılık denetimi yapması ve bu açılardan mantıksal ve hukuksal bütünlüğün sağlanması için kararın dayandığı tüm verilerin, bu veriler konusunda mahkemenin ulaştığı sonuçların, iddia, savunma ve tanık anlatımlarına ilişkin değerlendirmelerin açık olarak gerekçeye yansıtılması ilkelerine uyulması gerektiği halde, savunmaların aksine mahkemece rüşvet anlaşmasının nasıl yapıldığı ya da rüşvet suçuna konu eylemlerin nelerden ibaret olduğu somut gerekçelerle ortaya konulmadan yetersiz gerekçeyle rüşvet alma ve rüşvet verme suçlarından mahkumiyet ve beraat hükümleri kurulması,

Kabule göre de; Yüklenen rüşvet alma suçunu 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki hak ve yetkileri kötüye kullanmak suretiyle işlediği kabul edilen sanıklar ..., ..., ... ve ... haklarında aynı Kanun'un 53 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince hak yoksunluğuna karar verilmemesi, Hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

1.Ön inceleme bölümünün ikinci paragrafında açıklanan nedenle 5271 sayılı Kanun'un 260 ıncı maddesinin birinci fıkrasına göre ihaleye fesat karıştırma suçundan katılan sıfatını alabilecek surette zarar görmüş olan ve katılma talebi karara bağlanmayan Hazinenin kanun yoluna başvurma hakkının bulunması ve hükümlerin vekili tarafından temyiz edilmesi karşısında, aynı Kanun'un 237 nci maddesinin ikinci fıkrasının verdiği yetkiye dayanılarak anılan suçtan açılan kamu davasına katılan olarak KABULÜNE,

Ön inceleme bölümünde açıklanan nedenlerle sanıklara atılı tüm suçlar yönünden zarar görmeyen Adalet Bakanlığının vekilinin, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarından zarar görmeyen Hazine ile Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü vekillerinin anılan suçlardan kurulan hükümlere yönelik temyiz istemlerinin 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname'ye uygun olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı REDDİNE,

2.Sanıklardan ..., ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme suçundan verilen beraat hükümleri yönünden

Gerekçe bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenle Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2016 tarihli ve 2013/486 Esas, 2016/109 sayılı Kararında O yer Cumhuriyet savcısı tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden O yer Cumhuriyet savcısının temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

3.Sanıklardan ..., ..., ..., ... ve ... haklarında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ... ve ... hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme ile ihaleye fesat karıştırma, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında ihaleye fesat karıştırma suçlarından kurulan beraat hükümleri yönünden

Gerekçe bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenle Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2016 tarihli ve 2013/486 Esas, 2016/109 sayılı Kararına yönelik O yer Cumhuriyet savcısının, katılanlar Hazine ile Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun'un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun'un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanıklar hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE,

4.Sanıklardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet verme, ..., ..., ... ve ... haklarında rüşvet alma suçlarından kurulan mahkumiyet ile ..., ..., ... ve ... hakkında rüşvet verme suçundan kurulan beraat hükümleri yönünden

Gerekçe bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2016 tarihli ve 2013/486 Esas, 2016/109 sayılı Kararına yönelik O yer Cumhuriyet savcısı, katılan Hazine vekili, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... müdafiilerinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

29.11.2023 tarihinde karar verildi.