Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2020/9366 K.2020/10019

Taraflar arasındaki davada ... 1. Asliye Hukuk ile ... Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Dava alacak istemine ilişkindir.

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesince, davalı tarafların her ikisinin de .../...'da ikamet ettikleri, açılan davanın itirazın iptali davası olduğu, davacının cevap aşamasında davayı ıslah ederek davayı alacak davasına çevirdiği, bu itibarla genel hükümlere tabi olduğu, davalıların ikametgah mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

... Asliye Hukuk Mahkemesince ise, yetkinin kesin olmadığı davalarda davalılar tarafından bu hususun ilk itiraz olarak ileri sürülmesi halinde mahkemece dikkate alınacağından ve hakim yetkinin kesin olmadığı hallerde, bu hususu re'sen nazara alamayacağından davalıların davanın ilk açıldığı Mahkeme olan ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde usulüne uygun yetki itirazında bulunmadıkları gerekçesi ile karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 19. maddesinde" (1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. (2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. (3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir. (4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usûlüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir." şeklinde düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanunun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca BK'nın 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. (Bkz. HGK. 5.11.2003, 2003/13-640-627 sayılı kararı)

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda her ne kadar davalılarca süresi içinde cevap dilekçesi sunulmuş olsa da, cevap dilekçelerinde yetki ilk itirazında bulunulmadığı anlaşılmaktadır. Usûlüne uygun yetki itirazında bulunulmadığı durumlarda ise davanın ilk açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceği (HMK 19/son), bu nedenle, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili mahkeme olduğu, kaldı ki davacının ikametgahının "Osmangazi/..." olduğu ve davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.