Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/13063 K.2023/2874

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen zemini Hazineye ait olan ve kamulaştırmasız el atılan muhtesat bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı idareler vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Hazineye ait Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 109 ada 86 parsel sayılı taşınmazı kırk yıldır ecrimisil ödeyerek kullandığını, bu bölgede yapılan kamulaştırma neticesinde bu bölgeyi terk etmek zorunda kaldığını, taşınmaz üzerinde davacıya ait 2 adet 2 katlı ev bulunduğunu, müvekkilinin kendisine ait olan bu yapıların bedelini almak için kamulaştırma yapılan idareye başvurduğunu ancak netice elde edemediğini, muhtesatların fiili ve hukuki durumu, vasıf ve mahiyeti, maddi değerlerinin durumu ile ilgili tespit yapıldığını, dava konusu taşınmaz üzerindeki 2 adet 2 katlı evin davacıya adına aidiyetinin tespiti ile yapı bedelinin davalı ... Bakanlığından dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Hazineye ait dava konusu taşınmaz hakkında idarece kamulaştırma işlemi yapılmadığını, idareyle ilgisi bulunmayan davanın husumetten reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; mülkiyet tespiti davasının açılabilmesi için gereken hukuki yarar şartının sağlanamadığını, davacı tarafın yalnızca 01.01.2002, 14.12.2006, 26.12.2006 ve 02.01.2008 yıllarına ait ecrimisil ödediğini, diğer yıllarla ile ilgili olarak ödeme yapmadığını, ecrimisil ödenmiş olmasının herhangi bir hak sağlamayacağını, dava konusu taşınmaz üzerinde yapılan yapıların kaçak olduğunu, Yargıtay içtihatlarında meralara yapılan izinsiz yapılara muhdesat bedeli ödenmeyeceğinin belirtildiğini, bu muhdesatların hukuki yönden korunmayacakları açıkça belirtildiğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2020 tarihli ve 2018/156 Esas, 2020/85 Karar sayılı kararı kararı ile davanın kabulüne ve yapıların davacıya aidiyetine ve yapı bedelinin davalı ... Bakanlığından tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2020 tarihli ve 2018/156 Esas, 2020/85 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.12.2021 tarihli ve 2020/1526 Esas, 2021/208 Karar sayılı kararı ile mülkiyeti Hazineye ait olan taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların davacı tarafça meydana getirildiği hususunun dinlenen tanık beyanları ile sabit olduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 19 uncu maddesine kapsamında davacının muhdesat bedellerini kamulaştırmasız el atma yapan idareden talep edebileceği, taşınmazın mülkiyeti hazineye ait olduğu için davada taraf olarak gösterilmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla, davacıya ait muhdesatların yıkılmış olduğu gözetildiğinde tespit dosyasındaki belirlemelere itibar edilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davalı idareler vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 18.12.2021 tarihli ve 2020/1526 Esas, 2021/208 Karar sayılı kararına karşı davalı ... vekili süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 20.01.2022 tarihli ve 2021/4562 Esas, 2022/589 Karar sayılı ilamı ile taşınmaz üzerinde bulunduğu ve davalı idarece kamulaştırmasız el atıldığı iddia edilen muhtesatların keşif sırasında yapılan tespitte yerlerinde mevcut olmadıkları anlaşılmakla bu muhtesatların idarece el atılan zeminde olup olmadıkları, nitelikleri ve yaşları hususunun tespiti bakımından davacı tarafından ...

Sulh Hukuk Mahkemesince 2018/1 Değişik İş dosyası ile yaptırılan delil tespiti raporu esas alınarak belirlenen bedel denetime elverişli olmadığından mahkemece yeniden rapor alınarak delil tespiti dosyasındaki yapıların nitelikleri esas alınarak dava tarihi itibarıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ ve Tespit edilen yaşları doğrultusunda Aşınma Payları Hakkındaki Cetvele göre yıpranma payı ve ayrıca eksik imalat oranları düşülmek suretiyle yapı bedellerinin tespit edilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; 2942 sayılı Kanun 19 uncu maddesine göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının zilyet olmayıp işgalci konumunda olduğunu, davacı ... arazisini kullanma amacını değiştirdiğini ve bundan haksız kazanç sağlamaya çalıştığını, taşınmazda hiçbir şekilde ne kamulaştırma ne de kamulaştırmasız el atma gerçekleşmediğini, davacının bir kaç yıl dışında ecrimsil ödemesini yapmadığını, yapı bedelinin ödenmesinin kamu zararına neden olacağını bu sebeple kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, davacının bir kaç yıl dışında ecrimisil ödemediğini, bu durumun da davacıya yarar sağlamayacağını, 355 ve 362 parsel numaralı taşınmazların tapu sicilinde mera vasfını taşıdığı anlaşıldığından yapıların kaçak nitelikte olduğunu bu sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, zemini Hazineye ait taşınmaz üzerinde bulunan yapı bedelinin tahsiline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi,

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen ve bozma ilamına uyularak verilen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idareler vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı idareler harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,