Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/13587 K.2023/2296

Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydının mahkeme kararı ile iptalinden kaynaklanan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin maliki olduğu Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 333 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının Orman Genel Müdürlüğü tarafından açılan tapu iptal ve tescil davası sonucunda iptal edilerek taşınmazın orman vasfı ile Hazine adına tesciline karar verildiğini, bu durumun müvekkilinin mülkiyet hakkını ihlal ettiğini belirterek müvekkilinin uğradığı zararın tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın orman vasfı nedeniyle tapusunun iptal edildiğinden bahisle 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesine dayanan tazminat talep edildiğini, davacı tarafça belirsiz alacak davası açıldığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un ( 6100 sayılı Kanun) 107 nci maddesine göre belirsiz alacak davası açabilmenin şartlarının oluşmadığını, yerleşik Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, belirsiz alacak davası açabilmenin şartları oluşmadığından davanın "dava şartı yokluğu" nedeniyle reddi gerektiğini, Maliye Hazinesi aleyhine açılan davanın husumet yönünden de reddi gerektiğini,

Maliye Hazinesinin bu davada taraf sıfatına haiz olmadığını, davacı tarafın dava konusu ettiği taşınmazın Orman Genel Müdürlüğü tarafından açılan dava sonucu orman olarak ayrıldığını, 6831 sayılı Kanun gereği devlet ormanı olan yerlere ilişkin her türlü işlemlerin Orman Genel Müdürlüğünce yapılacağını, bu nedenle Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 01.04.2015 tarihli ve 2014/17052 Esas, 2015/5981 Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi müvekkili İdareye husumet yöneltilemeyeceğini, Hazine yönünden davanın reddini talep ettiklerini,

tapu sicilinin tutulmasından doğan zararların tazmini amacıyla Devlet aleyhine açılan davalarda zamanaşımı süresi hakkında 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillerde zamanaşımını düzenleyen 72 nci madde hükmü uygulandığını, anılan hüküm gereği tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını, davacı tarafın davasını 2 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıp açmadığı da araştırılması gerektiğini, süresi içinde açılmamış ise,

zamanaşımı def’inde bulunduklarını ve öncelikle dava süresi içerisinde açılmamış olduğundan reddini talep ettiklerini, davanın esas yönünden de reddi gerektiğini, şöyle ki davaya konu taşınmaz 5602 sayılı Tapulama Kanunu gereğince 31.03.1980 tarihinde Komisyon Kararı ile senetsizden tescil edildiğini, tapu kütüğünde edinme sebebinde 20 seneden beri nizasız fasılasız malik sıfatı ile zilyet olduğunun muhtar ve bilirkişi beyanlarından anlaşıldığının belirtildiğini, yine tapu kütüğünde parsele ait hiç bir vergi kaydı olmadığının da belirtildiğini,

davaya konu taşınmazın bulunduğu alanda yapılan orman kadastro çalışmaları neticesinde orman sınırları içine alındığını, Orman İdaresinin Manisa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/ 416 Esas, 2021/ 268 Karar sayılı dosyasında açmış olduğu tapu iptal ve tescil davası neticesinde orman vasfı ile Hazine adına tescil edildiğini, kararın 12.10.2021 tarihinde kesinleştiğini, dava konusu taşınmazın bulunduğu alandaki bir kısım parseller için tapu iptal davasının açılacağından satılamaz ve devredilemez şerhinin konulmasının, 21.04.2014 tarihli ve 762385 sayılı yazı ile Tapu Sicil Müdürlüğüne bildirildiğini,

Hazineye karşı 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesine dayanarak tazminat davası açılabilmesinin şartları dava konusu olayda gerçekleşmediğini, tüm bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama gideri ve mahkeme vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve tespit edilen bedelin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin eldeki davada sorumlu olmadığını, yasal hasmın Orman İşletme Müdürlüğü olması gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, davanın kadastro işleminden kaynaklandığından 4721 sayılı Kanun 1007 nci madde hükmünün uygulanamayacağını, taşınmazın hali hazır durumuna rağmen yapılan ürün münavebesinin hatalı olduğunu, münavebeye hatalı ürünlerin esas alındığını, bilirkişi raporunun hatalı düzenlendiğini, tespit edilen bedelin çok yüksek olduğunu belirterek, mahkemenin davanın kabulüne dair kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince Devletin kusursuz sorumlu olduğu, davanın zamanaşımı süresi dolmadan açıldığı, taşınmazın arazi niteliğinde kabul edilip resmî veriler kullanılarak değerinin tespit edilmesinin doğru olduğu; ancak Yargıtay 5. Hukuk Dairesince maliyet cetvelinde yer alan üretim giderinin brüt gelirin %50'sinden fazla olması halinde ekonomik tarım yapılabilmesi için üretim giderinin brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağının kabul edilmesi,

%50'sinden az olması halinde ise resmi verilerin esas alınması uygun görüldüğünden maliyet cetvelinde belirtilen masrafların ekonomik tarım yapmaya elverişli olduğu gözetilerek resen hesaplama yapılarak bedel tespit edilmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç numaralı alt bendi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği husuları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Sorumluluk” başlıklı 1007 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur.”

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4 - 383 Esas, 2009/517 Karar sayılı ilâmında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir.

4. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan güven duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel hakkı sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir.

5. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır.

Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 333 parsel sayılı, 10.300,00 m² yüzölçümlü, orman vasıflı taşınmazı davacının 12.01.1981 tarihinde tapulama yolu ile edindiği, dava konusu taşınmaza ilişkin Orman Genel Müdürlüğü tarafından açılan tapu iptal ve tescil davası sonucunda Manisa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/416 Esas, 2021/268 Karar sayılı kararıyla taşınmazın tamamının tapusunun iptali ile orman vasfı ile Hazine adına tesciline karar verildiği, kararın temyiz edilmeyerek 12.10.2021 tarihinde kesinleştiği, eldeki davanın 01.11.2021 tarihinde 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.

3. Tapu kaydı mahkeme kararı ile iptal edilen arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza gelir metodu esas alınıp, konumuna ve özelliklerine uygun oranlarda kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı uygulanarak değer biçilmesine ve taşınmazın gerçek bedelinin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince tazminata hükmedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,