Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/13974 K.2023/5471

4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1987 ada 124 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ... tarafından taşınmaz için teklif edilen bedelin çok düşük olduğunu, tapudaki satışlarda genellikle gerçek bedellerin resmiyete yansıtılmadığını, gerçek bedeli içeren satış olmaması hâlinde bedel tespitinde taşınmaz maliklerinin mağdur edildiğini, gerçek bedellerin satışa sunulan taşınmaz fiyatlarından yola çıkılarak belirlenebileceğini, davaya konu taşınmazın kamulaştırılan kısmının İzmir’in en eski yerleşim bölgesine bitişik, yeni kurulmakta olan kent merkezinde yer alan denize yakın, açık ferah, çevresinde modern yapılaşmanın bulunduğu ve İzmir’in 5000 yıl önce kuruluşunun simgesi olan meydana bitişik olduğunu belirtmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 01.04.2013 tarihli ve 2012/304 Esas, 2013/137 Karar sayılı ilâmı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhâl ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucu; hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın emsalden 1,3 kat değerli olduğunun kabulü ile m² bedeli belirlenmiş ise de dosya içindeki emlak vergisine esas değerlere göre değerlendirme tarihi olan 2010 yılında dava konusu emsalden daha değersiz olduğu hâlde dava konusu taşınmazın emsalden daha değerli olduğunun kabulü ile m² bedelinin belirlenmesi,

ayrıca dava konusu taşınmaza yakın 2405 ada 20 parsel ile 2404 ada 11 parseller için açılan İzmir 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/211 Esas, 2012/175 Karar sayılı dosyasında değerlendirme tarihi olan 2011 yılının Nisan ayında m²sine 2.140,00 TL olarak belirlenen bedelin Dairemiz denetiminden de geçtiği gözetildiğinde hükme esas alınan bilirkişi raporu uygun bulunmamış olup taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi,

taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu,

emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından,

yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden ve 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine 6459 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile eklenen hüküm uyarınca dava 4 ay içinde sonuçlandırılamadığından Anayasa Mahkemesinin 19.12.2013 tarihli ve 2013/817 başvuru numaralı 1. Bölüm kararı da göz önüne alınarak bozma öncesi tespit edilen kamulaştırma bedeli ile bozma sonrası tespit edilen fark bedele yasal faiz yürütülmesine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesinin hatalı olduğundan bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin 19.07.2022 tarihli ve 2018/412 Esas, 2022/218 Karar sayılı ilâmı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhâl ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal karşılaştırmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1987 ada 124 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibari ile doğrudur.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dairemiz bozma ilâmında; dava konusu taşınmaza yakın 2405 ada 20 parsel ile 2404 ada 11 parsel için açılan İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/211 Esas, 2012/175 Karar sayılı dosyasında değerlendirme tarihi olan 2011 yılının Nisan ayında taşınmazların m²sine 2.140,00 TL olarak belirlenen bedelin Dairemiz denetiminden de geçtiği gözetilerek dava konusu taşınmaza değerlendirme tarihi itibari ile 2010 yılının Ağustos ayında 1.162,00 TL/m² değer belirleyen bilirkişi raporunun inandırıcı olmadığından bahisle bozma kararı verilmiş ise de bozma ilâmı sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza 3.477,10 TL/m² değer belirleyen bilirkişi raporu inandırıcı bulunmamıştır.

5. Bu itibarla; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması,

ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacı idareye iadesine,