Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/14110 K.2023/4939

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılardan ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddi ile kamu düzenine ilişkin olarak kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 116 ada 295 ve aynı ada 319 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların bedelinin hakkaniyete ve güncel rayice uygun olarak belirlenmesini ve kalan kısımdaki değer azalışının gözetilmesini istemiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; idare tarafından düşük bedel teklif edildiğini, taşınmazların gerçek değerinin belirlenmesini, davaya konu taşınmazdaki hissesini satış yoluyla devretmiş olduğundan tespit edilen bedelin dahili davalı ...'e ödenmesini talep ve beyan etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idare yararına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bilirkişi raporlarının teknik ve hukuki yönden eksik ve hatalı olduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, emsal seçiminin hatalı yapıldığını, dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısımda değer artışının uygulanması gerekirken mülkiyet bedelinin verilmesinin hatalı olduğunu, metrekare birim fiyatının fahiş belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki Kocaeli ili, Kandıra ilçesi, Akdurak Mahallesi, 116 ada 295 ve 319 parsel sayılı taşınmazların zeminine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde, 116 ada 295 parsel sayılı taşınmaz yönünden kamulaştırma dışında kalan alan yönünden imar mevzuatı kapsamında mülkiyet bedeli hesaplanmasında,

diğer dava konusu 116 ada 319 parsel sayılı taşınmaz yönünden arta kalan kısımda değer azalışı uygulanmamış olmasında ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun esastan reddine, kamu düzenine ilişkin olduğundan kamulaştırmadan arta kalan ve bedeli ödenmeyen 5199,33 metrekarelik bölümün de yol olarak terkinine karar verilmesi doğru görülmeyerek hüküm bu yönden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, kararın faiz yönünden de hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 116 ada 295 ve 319 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca olduğu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3.Buna karşın, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın yola terki olduğundan bahisle emsalle kıyaslama yapılırken metrekare birim bedeline soyut ifadelerle, dava konusu taşınmazdan başka bir taşınmaza ait bilgiler verilmek suretiyle düzenleme ortaklık payı ilave yapılması doğru değildir.

4.Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu hâinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili belediye başkanlığı ve tapu müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.

5.Mahkemece verilen ilk kararı sadece davacı idare ve davalılardan ...'ın istinaf ettiği halde, davacı idare yararına oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeksizin davalıların tamamının istinaf yoluna başvurduğunun kabulü ile fazlaya hükmedilmesi ve davalılardan ... payını dava açılmadan önce 14.01.2016 tarihinde davalı ...’e sattığı gözetilmeksizin hüküm kurularak infazda tereddüte yol açılması da isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,