Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/10001 K.2024/4206

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Mahallesi 250 ada 103 parselde kayıtlı 424 m²lik taşınmazın maliki olduğunu, taşınmaza davalı kurum tarafından yol yapmak ve sokak geçirmek sureti ile kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında küçük sanayi sitesi adasına denk geldiğini, imar planında yola denk gelmeyen bir taşınmaz üzerinde müvekkili belediyenin yol açmasının mümkün olmadığını bu nedenle reddinin gerektiğini ayrıca müvekkili tarafından el atıldığı düşünülse bile uzlaşma tutanağının olması gerektiğini, dava konusu taşınmaz üzerinde ise müvekkilinin işletme ve iştirak haczinin bulunduğunu, bu hususların da dikkate alınması gerektiğini, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.09.2012 tarihli ve 2011/220 Esas, 2012/713 Karar sayılı kararı ile konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda: yargılama sırasında, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz, şuyulandırılmak suretiyle başka parsellere giderek yeni tapu kayıtları oluştuğundan şuyulandırma sonucu oluşan tapu kayıtları ve ölçekli krokileri, yeniden yapılacak keşifte zemine uygulanmak suretiyle yeni oluşan taşınmazlarda kamulaştırmasız el atmanın bulunup bulunmadığı tespit edilerek,

el atma mevcut ise veya el atma söz konusu olmadığı takdirde taşınmazların imar planındaki durumu tespit edilerek Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun benzer konudaki 15.12.2010 tarihli ve 2010/5 -662 Esas, 2010/651 sayılı kararı uyarınca imar planında kamu hizmetine ayrılmış bulunan yerlere el atılmamış olsa dahi bedeline hükmedileceğine ilişkin karar da gözetilerek,

3194 sayılı İmar Kanununun 10 uncu maddesi amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde davalı idarece ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelinin ödenmesine, aksi halde davanın konusu kalmayacağından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmeyerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davaya konu taşınmazda fen bilirkişisinin 04.06.2012 tarihli raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 95,09 m²lik alanın davacı adına olan tapu kaydının iptali ile davalı idare lehine yol olarak terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; uzlaşma şartının yerine getirilmediği, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı da gözetilerek davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davaya konu taşınmazdan 27.03.2019 tarihli ve 714 karar sayılı Encümen kararı ile yapılan terke ilişkin işlemlerin davacıların talebi veya muvafakatı ile mi, yoksa ilgili Belediye Başkanlıklarınca resen mi yapıldığı (bedelsiz terk edilen yer olup olmadığı) hususları ile taşınmazda terke konu işlemlerin dayanak belgelerinin (terkine ilişkin davacılar murisine ait talep dilekçesi, muvafakatname vs. varsa) ve davaya konu taşınmazın 08.12.2020 tarihinde davacı ... tarafından mirasçıları ...ve ...a devredildiği anlaşıldığından taşınmazın tedavüllü güncel tapu kaydının, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ... ve Tapu Sicil Müdürlüğünden istenilip sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,