Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/11048 K.2024/1415

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.07.2023 Tarihli ve 2022/1025 Esas, 2023/621 Karar Sayılı Kararı Somut olayda, davanın trafik kazası sonucunda davacının aracında meydana gelen hasarın alacağın muaccel olup olmadığı, sigorta şirketlerine müracaatın tam olarak yapılıp yapılmadığı, kusur, alacağın varlığı, miktarı ve rayiç bedel yönünden maddi tazminat istemine ilişkin olduğu, davalı tarafın yasal süre içerisinde yetki itirazında bulunduğu ve davalı ... şirketinin İzmir İlinde Bölge Müdürlüğü'nün bulunmaması nedeniyle davalı ... ve ...'nın yerleşim yeri olan Burdur Mahkemelerinin genel yetkili mahkeme olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Burdur 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) 11.10.2023 Tarihli ve 2023/252 Esas, 2023/280 Karar Sayılı Kararı Somut olayda, davalı ... şirketinin yerleşim yeri Sarıyer/İstanbul olduğu, diğer davalıların yerleşim yerinin ise Burdur olduğu, dava konusu kazanın Isparta ilinde meydana geldiği, davalı ... şirketinin Ege Bölge Müdürlüğü'nün İzmir ilinde bulunduğu, dolayısı ile, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davayı davalı ... şirketinin bölge müdürlüğünün bulunduğu İzmir ilinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı zarar nedeniyle aracın sigortacısı, sürücüsü ve işletenine karşı açtığı maddi tazminat istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

4. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir: “Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”

5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Görevli ve yetkili mahkeme” başlıklı 110 uncu maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.”

6. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın “Sigortacıya Başvuru ve Yetkili Mahkeme” başlıklı C.7. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Sigortacının başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi kısmen veya tamamen karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde ya da tazminat tutarında anlaşma sağlanamadığı hallerde sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinde, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde ya da zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesinde dava açılabileceği gibi uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir.

”

C. Değerlendirme

1. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

2. Dosya kapsamından dava konusu uyuşmazlıkta kesin yetki halinin bulunmadığı, haksız fiilin işlendiği kazanın Merkez/Isparta'da meydana geldiği, davalı şirketin merkezinin Sarıyer/İstanbul olduğu, zarar gören davacının ise adres kayıt sistemine kayıtlı yerleşim yeri adresinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, yapılan araştırma ile davalı ... şirketinin İzmir ilinde bölge müdürlüğünün olduğu anlaşılmıştır. Dolayısı ile, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik hakkını kullanarak davayı, davalının şubesinden veya acentasından daha yetkili organı olan bölge müdürlüklerinin bulunduğu İzmir ilinde açtığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,