Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/11935 K.2025/9711

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisinin ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4420 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, bu taşınmaza davalı idarenin kamulaştırma yapmaksızın fiilen el attığını belirtmiş ve davalı tarafından kamulaştırmasız el konulan hissenin iptaliyle, davalı idareye tescilini ve şimdilik 10.000,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin tapu ve veraset ilâmındaki payları oranında davacılara ödenmesini istemiş, bilahare de istemini Dışişleri Bakanlığı yönünden 225.000,00 TL, ... yönünden ise 231.725,00 TL'ye çıkartmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, geçerli bir kamulaştırma işleminin bulunduğunu belirtmiş ve haksız davanın reddini dilemiştir.

2.Dahili davalı .... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunmuş, haksız davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu 4420 ada 4 ve 4420 ada 5 nolu parsel 02.04.1969 tarihli ve 53500 parselasyon planı ile imar uygulamasına alındığı bu plan kapsamında dava konusu 4420 ada 4 nolu parselin tamamının yola ayrıldığını, kalan kısmın 7217 ada 1 parsele ve 4420 ada 5 parsele şuyulandırıldığını, 4420 ada 5 parselin 382 m²sinin yola ayrıldığını, kalan kısmın 7217 ada 1 parsele şuyulandırıldığını, davacılar murisinin 7217 ada 1 parseldeki 62800/6729600 hissesinin ...

Valiliğinin 16.11.1982 tarihli ve 52060 sayılı kamulaştırma kararı ile kamulaştırma bedelinin davacılar murisine ödendiğini, dava konusu taşınmazın 1983 yılından beri de . ...

Devlet Konukevi olarak hizmet verdiğini, tapu kaydının beyanlar hanesinde 28.02.1978 tarihli ve ... yevmiye ile 382 m² ... nolu plana göre "yola gidecektir" şeklinde şerh de bulunduğunu, bu hususun dahi iddialarını ispatlamaya yeteceğini, dava konusu taşınmaza 1956 tarihinden çok çok sonra eylemli olarak fiilen el atıldığını, kararın bu yönüyle hatalı olduğunu ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusunu oluşturan, 4420 ada 4 parsel ile 5 parsel sayılı taşınmazın 726 ada 1, 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazlarda yapılan uygulamalar sonucu oluştuğu, davacılar murisinin 360 m² alanlı 726 ada 3 parsel sayılı taşınmazda 19.01.1946 tarihinde satın alma suretiyle malik olduğu, her üç taşınmazda yapılan uygulama sonucunda murisin 4420 ada 4 parsel sayılı taşınmazda 1951 yılında malik kılındığı,

830 m² yüzölçümlü 4420 ada 4 parselin imar parseli olarak tapuda davacılar murisi ve üçüncü şahıslar adına kayıtlıyken 1969 yılında yapılan ... numaralı parselasyon planı ile uygulamaya alınarak 45 m² sinin yola giden olarak ayrılıp, kalan 785 m² sinin ise 4420 ada 5 parsele şuyulandırıldığı, 8412 m² olarak tapuya tescil edilen 4420 ada 5 parselin aynı parselasyon planı ile yeniden uygulamaya alınarak 382 m² sinin yola giden olarak ayrılıp kalan 8030 m² ise imarın 7217 ada 1 parseline şuyulandırılarak tapuda tescilin sağlandığı,

davacılar murisinin de maliki bulunduğu 7217 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın 18.10.1982 tarihli karar ile Başbakanlık tarafından ...olarak tespit edilen ve ...

Konuk Evi olarak ayrılan saha içinde kalması sebebiyle kamulaştırılmasına dair karar üzerine davacılar murisi tarafından bedeli mukabilinde 23.11.1982 tarihli ve ... yevmiye numarasıyla Maliye Hazinesine devredildiği, parselasyon planı sonucunda her iki taşınmazdan da yola giden olarak ayrılan bölümlerin tapuda malikleri adına tescil edilerek ... nolu parselasyon planına göre yola gidecektir şerhinin 1978 yılında tapuya işlendiği, tapuların halen ayakta olmakla birlikte 4 parselin kamulaştırılarak Hazine adına tescili sağlanan 2717 ada 1 parsel içinde kaldığı ve...

Konuk Evinin bahçesi olarak kullanıldığı, 5 parselin ise 2717 ada 1 parsel ile 7216 ada 1 parsel arasında kalan boşlukta yol olarak düzenlendiği, ancak dahili davalı idareye ait güvenlik kulübesi konulup bariyerli otopark olarak kullanıldığı, bu yönüyle taşınmazlara kamulaştırma işlemi yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşılmıştır. Maliye Bakanlığı tarafından davalı ...

Bakanlığına 1982 yılında 49 yıllığına kullanım hakkı devredilen ...'ın halen 7217 ada 1 parsel üzerinde yer aldığı, binanın 1983 yılından beri de ...

Konukevi olarak hizmet verdiği, ...'ın üzerinde bulunduğu 7217 ada 1 parselin tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğu, söz konusu arsanın da içinde bulunduğu alanın ... alanı olarak ayrıldığı ve bu alan hakkında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yetkili olduğu, yargılama devam ederken söz konusu konuk evinin 12 nolu ... Kararnamesi gereğince ...

Milli Saraylar İdaresi Başkanlığına tahsis edildiği ve bu idarenin sorumluluğunda olduğu anlaşılmış, kaldırma kararı uyarınca ... Genel Sekreterliği davaya dahil edilmiştir. Dairemiz kaldırma kararı sonrası yapılan teknik incelemede 1948 yılında çekilmiş 210/316 resim numaralı hava fotoğrafının, 1952 yılında çekilmiş 384/48 resim numaralı hava fotoğrafının, 1956 yılında çekilmiş 686/31 resim numaralı hava fotoğrafının incelenmesine göre; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi sınırları içerisinde bulunan 4420 ada 4 parselin bu tarihlerde mevcut olan ...'ın kullanımında bulunduğu bu tarihte 4420 ada 4 parsele el atmanın mevcut olduğu, 4420 ada 5 parsel üzerinde ve çevresinde ağaçların fark edildiği, dolayısıyla otopark alanı olarak kullanıldığı, fiili el atmanın söz konusu olduğu, 100. Yıl Çarşısı'nın bulunduğu alanın ağaçlıklı ... alan olarak kullanıldığının tespit edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

221 sayılı Kanun'un 1 inci maddesinde "6830 sayılı İstimlak Kanununun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kamulaştırma işlerine dayanmaksızın, Kamulaştırma Kanunlarının göz önünde tuttuğu maksatlara fiilen tahsis edilmiş olan gayrimenkuller ilgili amme hükmi şahsı veya müessesesi adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılır." hükmünün yer aldığı,

4. maddesinde "Gayrimenkulün bedelini dava hakkı bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki sene sonra düşer." hükmünün bulunduğu dikkate alındığında, 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 09.10.1956 tarihinden önce taşınmazlara el atıldığı sabit olduğundan hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,