Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12699 K.2024/3943

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.03.2023 Tarihli ve 2020/208 Esas, 2023/66 Karar Sayılı Kararı Somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle davacının ikamet adresinin ... olduğu, davalıların ikamet adreslerinin Bursa olduğu, trafik kazasının da Bursa'da gerçekleştiği, davacı tarafından yetkisiz mahkemede dava açıldığı, davalı tarafça da süresi içerisinde yetki itirazında bulunularak kazanın gerçekleştiği yer olan Bursa/İnegöl Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.11.2023 Tarihli ve 2023/213 Esas, 2023/345 Karar Sayılı Kararı Somut olayda kazanın gerçekleştiği yerin ve davalıların yerleşim yerinin İnegöl olmadığı, davaya konu uyuşmazlığa ilişkin olarak kesin yetki kuralı bulunmadığı ve davacının seçimlik hakkını Kastamonu Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlediği ve davayı açtığı, Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından söz konusu yetki kuralının resen değerlendirilerek yetkisizlik kararı verilmesinin usule ve Kanuna aykırı bulunduğu, somut davanın ilk açıldığı mahkeme olan Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

4. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir: “Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

6. 6100 sayılı Kanun'un “Cevap dilekçesini verme süresi” başlıklı 127 nci maddesi şöyledir: “Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak, durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre zarfında mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek bir süre verilebilir. Ek cevap süresi talebi hakkında verilen karar taraflara derhâl bildirilir.”

C. Değerlendirme

1. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

2. Dosya kapsamından haksız fiilin işlendiği kazanın Bursa ili Yenişehir mevkinde meydana geldiği, davalı ...'ın yerleşim yerinin ... diğer davalı ...'ın yerleşim yerinin ise Kestel/Bursa olduğu, zarar gören davacının yerleşim yeri adresinin ise ... olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, Kastamonu ilinde yetkisiz bir mahkemede davacının dava açtığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca seçme hakkı davalı tarafa geçmişse de davalının cevap dilekçesinde yetkisiz olan İnegöl Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiği, davalı tarafın usulüne uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,