Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4328 K.2023/11310

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapudan yol olarak terkini istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi 160 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın özellikleri dikkate alındığından arsa olarak en az 800 TL/m² değer verilmesini ayrıca kamulaştırmadan arta kalan kısma da değer azalışı bedeli verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.03.2021 tarihli ve 2020/314 Esas, 2021/95 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.09.2021 tarihli ve 2021/1684 Esas, 2021/1846 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece yapılan inceleme sonucunda; arsa niteliğindeki Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, 160 ada 3 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik görülmediğinden davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede.

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.03.2019 tarihli kaldırma kararı öncesinde dava konusu taşınmazın m² birim fiyatı 430,00 TL olarak tespit edilmiş olup, İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekilinin istinaf istemi üzerine kaldırıldığı halde, davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ihlal edilerek,

kaldırma kararı sonrası yeniden yapılan yargılamada 410,00 TL/m² birim fiyatı üzerinden hesaplama yapan bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulması ve İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararı ile tespit edilen 64.165,96 TL’nin 16.03.2021 tarihli son karar ile ödenmesine karar verildiğinden bu bedele 20.02.2016 tarihinden 16.03.2021 tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde faize hükmedilmesi doğru görülmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; bozma kararı doğrultusunda hesaplama yapıldığında kamulaştırma bedelinin 631.121,75 TL belirlenmesi gerekirken hesap hatası yapılarak fazlaya hükmedildiğini ve idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi ile 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ile 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı yön bulunmamaktadır.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. İlk Derce Mahkemesince bozma ilamı doğrultusunda yapılan hesaplama sonucu 631.121,75 TL'ye hükmedilmesi gerekirken hesap hatası sonucu 695.372,13 TL'ye hükmedilmesi doğru değildir.

5. İlk Derece Mahkemesince verilen tescil hükmünün Dairemiz bozma ilâmı ile ortadan kalktığı gözetilmeksizin bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararının hüküm fıkrasının;

a.) (2) numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına yerine "Kamulaştırma bedelinin 631.121,75 TL olarak tespitine, tespit edilen kamulaştırma bedelinden, mahkememizin 16.03.2021 tarihli ve 2020/314 Esas ve 2021/95 Karar sayılı ilamı ile tespit edilip davalıya ödenmesine karar verilen 601.767,25 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan ve Ziraat Bankasına depo edilen 29.354,50 TL'nin davalıya ödenmesine, bu hususta ilgili banka şubesine müzekkere yazılmasına, "cümlesinin yazılması,

b.) (3) numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına yerine "Tespit edilen Kamulaştırma bedeli olan 631.121,75 TL'nin 417.038,22 TL'lik kısmına 20.02.2016 tarihinden ilk karar tarihli olan 26.09.2016 tarihine kadar, Mahkememizin 16.03.2021 tarihli ve 2020/314 Esas, 2021/95 Karar sayılı ilamı ile davalıya ödenmesine karar verilen 184.729,03 TL'lik kısmına 20.02.2016 tarihinden Yargıtay bozma ilamından önceki karar tarihi olan 16.03.2021 tarihine kadar, bakiye kalan 29.354,50 TL'lik kısmına ise 20.02.2016 tarihinden karar tarihi olan 05.01.2023 tarihine kadar işletilecek faizin davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesine, " cümlesinin yazılması,

c.) Ayrı bir bent olarak " Davacı idarece fazla yatırılan 64.250,38 TL bedelin, davalı tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine"cümlesinin yazılması,

d.) (4) numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına yerine "Dava konusu Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, 160 ada, 3 nolu parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan 969,66 m² lik kısmın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile ... lehine tapudan yol olarak terkinine, " cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,