Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4342 K.2023/12966

Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydının bedelsiz olarak Hazine adına tescilinden kaynaklanan zararın 4721 ... Türk Medenî Kanunu’nun (4721 ... Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dedesi ...'ın 1915 yılında sürgün olarak Suriye'ye gönderilmesi sonrasında adına tapuda kayıtlı ... ili ... cilt :53, sayfa:67, No:36 gittisi Mayıs 322, No:44, gittisi, ... ili, ... cilt 64 sayfa 9, No:44 gittisi, Haziran-1931- No:78, ... ili, ... cilt 92, Sayfa:27, No:36 gittisi Haziran-79, ... ili ... cilt 92 Sayfa 27 gittisi 1938 ... taşınmazların bedelsiz olarak Maliye Hazinesi adına tescil edildiklerini, kendisine herhangi bir ad altında hiç bir bedel ödenmediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, taşınmazlara ait tapuların revizyon gördüğü kayıtların tespit edilemediğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin kararı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 141 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ...

Kanun) 27nci ve 297nci maddelerine aykırı olarak gerekçesiz olarak yazıldığını, yerel mahkeme "taşınmazların geldi-gitti kayıtlarına ulaşılamaması, zamanaşımı süresi dolduktan sonra davanın açılması, ispata yarar yeterli delil sunulmaması, davanın ispat edilememesi" gerekçeleri ile davanın reddine karar verirken, hangi zamanaşımı kuralının neden uygulandığını açıklamadığı gibi dosya içeriğinde geldi-gitti kayıtları sunulmuş olmasına karşın bunları toplamadığını, ...

Tapu Müdürlüğü tarafından gönderilen cevapların çelişkili olduğunu, davacının ispat için elinde olmayan tapu kayıtları açısından davasının ispat edilmediğini gerekçe yapmak haksızlık olduğunu, tapu müdürlüğü açıkça eski yazı okuyan personellerinin olmadığını bildirmiş ve eski yazı okuyabilen ancak tapu müdürlüğü mensubu olmayan birinden yardım alındığını, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşiv Daire Başkanlığı'ndan yardım alınması gerekmekte iken mahkemeye eksik bilgilendirme yapılması ve bunun gerekçe haline gelmesinin hatalı olduğunu, konusunda uzman bilirkişiden raporun alınmadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla kanuna uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde ve hukukun uygulanmasında bir isabetsizlik görülmemesine, gelen müzekkere cevaplarında taşınmazın revizyon görmediğinin bildirilmesine, ispat yükü kendisinde olan davacı tarafça taşınmazın belirgin özelliklerinin ve yeterli ispat araçlarının dilekçesinde bildirilmemesi, kısıtlı bildirdiği kayıtların mahkemece açıklattırılması sonrasında bu kayıtlara ilişkin sicil belgesine rastlanmadığını Tapu Sicil Müdürlüğü'nce bildirilmesine göre davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf itirazlarının 6100 ... Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4-383 Esas, 2009/517 Karar ... ilâmında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir.

4. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan ... duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel ... sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir.

5. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır.

Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ... ili ... cilt :53, sayfa:67, No:36 gittisi Mayıs 322 No:44, ... ili, ... cilt :64, sayfa:9, No:44 gittisi Haziran 1931, No:78 ... ili, ..., cilt :92, sayfa:27, No:36 gittisi Haziran 79, ... ili, ... cilt:92 sayfa:27 Mayıs 1938 ... taşınmazların güncel tapu kaydı, ada ve parsel numarasının uzman bilirkişi tarafından yapılan incelemede tespit edilemediği eski tapu kaydına dayanılarak açılan tapu iptal tescil davasında davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

3. Özel mülkiyete konu olabilecek ve 1331 ... Emval-i Metruke Kanunları'na göre Hazineye intikal eden yer niteliğindeki taşınmazlara yönelik açılan tazminat davasında 4721 ... Kanun'un 1007nci maddesinin şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,