Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/449 K.2023/7432

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Malatya ili, Yeşilyurt ilçesi, ... Mahallesi ... ada 2 parsel sayılı taşınmazın ifrazıyla oluşan ... ada 12 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın değeri belirlenirken en başta arsa olarak hesaplanması gerektiğini, değerin tarım arazisi sayılarak izana ve hesaba sığmaz şekilde azaltıldığını, söz konusu taşınmazın gerçek değerinin belirlenebilmesi için arsa olarak değer biçilmesi gerektiğini, taşınmazın üzerinde ve etrafında meskun yapılar bulunduğunu, taşınmaz üzerinde yer alan yapılar ile etrafındaki yapılan alt yapı hizmetlerinden yararlandığını, jeolojik olarak düz olan taşınmazın imar için uygun olmanın ötesinde elverişli olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin belirlenerek bu değer üzerinden karar verilmesi gerektiğini,

maliklerin mallarına ederinin altında biçilen değere razı edilmesinin 2942 sayılı Kanun ile bağdaşmadığını, ayrıca arsa üzerinde bulunan ağaçların, eklenti binaların, tel örgü, sondaj kuyusu vs eklentilerinde de değerlerinin ayrı ayrı hesaplanarak işbu arsa bedeline eklenmesi gerektiğini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının tespitinde değerlendirilen unsurların mükerrer olarak objektif değer artış oranının tayininde de dikkate alındığını, taşınmazın objektif değer artışı uygulanmasını gerektiren bir özelliğinin bulunmadığını, kamulaştırmadan arta kalan alanda değer artışı olacağını, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın niteliğinin arsa olduğunu, o bölgede arsa değerinin 300-400 TL/m² olması gerektiğini, arazi olarak kabul edilse dahi belirlenen bedelin düşük olduğunu, veri cetvelindeki verilerin üst düzey zamlar ve fiyat artışları karşısında sembolik kaldığını, taşınmazın konumu itibarıyla objektif değer artış oranının daha yüksek oranda uygulanması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama kayısı bahçesi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin bloke ettirilerek davalıya ödenmesine karar verilmesinin doğru olduğunu, bu hususta tarafların istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü hususların yerinde görülmediğini, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kayısı münavebe sisteminde son beş yılın ortalama verilerinin esas alınması gerektiğini, bedelin yüksek belirlendiğini ve idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın niteliğinin arsa olduğu, o bölgede arsa değerinin 4.500-5000 TL/m² olması gerektiğini, arazi olarak kabul edilse dahi belirlenen bedelin düşük olduğunu, veri cetvelindeki verilerin üst düzey zamlar ve fiyat artışları karşısında sembolik kaldığını, taşınmazın konumu itibarıyla objektif değer artış oranının daha yüksek oranda uygulanması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Kapama kayısı bahçesi niteliğindeki Malatya ili, Yeşilyurt ilçesi, ... Mahallesi ... ada 2 parsel sayılı taşınmazın ifrazıyla oluşan ... ada 12 parsel sayılı taşınmazla 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

4.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5.Dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri ile birlikte aynı kamulaştırma kapsamında objektif değer artışı oranının ... ada 6 parsel sayılı taşınmaz için % 180 oranında, 141 ada 13 parsel ve 136 ada 5 parsel sayılı taşınmazlar için % 200 oranında belirlendiği ve Dairemizin 2022/14748 Esas, 2023/3951 Karar, 2022/9594 Esas, 2023/58 Karar ve 2022/9612 Esas, 2023/48 Karar sayılı kararları ile onandığı dikkate alındığında taşınmazın tespit edilen değerine daha yüksek oranda objektif değer artırıcı unsur uygulanması gerekirken %50 oranında kabulü ile eksik bedel tespiti doğru görülmemiştir.

6.Tespit edilen kamulaştırma bedelinin Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı öncesi depo edilen kısmına Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararında ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararında '' Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre karara bağlanır '' şeklinde belirtildiğinden dava tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereği dava tarihinden dört ay sonrasından ilk karar tarihine kadar, fark bedele ikinci karar tarihinde kadar faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Taraf vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,