Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4886 K.2023/12473

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak ... karşılığının tahsiline ilişkin asıl dava ile ilk davada saklı tutulan kısmın tahsiline ilişkin birleştirilen davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin Giresun ili, Espiye ilçesi, ... Mahallesi 833 ada 2, 3, 4 ve 9 parsel ... taşınmazların maliki olduğunu, taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek asıl davada irtifak ... karşılığını, birleştirilen davada ise ilk davada saklı tutulan tazminata ilişkin kısmın davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından uzlaşma dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesini, enerji nakil hattının ilgili yönetmeliklere uygun olarak tesis edildiğini ve taşınmazın değerini etkilemediğini, talep edilen tazminatın yüksek olduğunu, el atma tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata ve taşınmazın niteliklerine göre değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.05.2016 tarihli ve 2015/98 Esas, 2016/179 Karar ... kararı ile davanın kısmen kabulüne ve kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların irtifak ... karşılığının tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 12.05.2016 tarihli ve 2015/98 Esas, 2016/179 Karar ... kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; dosyada yer alan Espiye Belediye Başkanlığının 02.04.2015 tarihli yazısında dava konusu taşınmazların imar parseli olduğu ve imar planı içinde düzenleme ortaklık payı düşüldüğü bildirilmesine rağmen, aynı belediyenin 21.03.2016 tarihli yazısında dava konusu taşınmazlardan düzenleme ortaklık payı alınmadığının belirtildiği,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazlardan düzenleme ortaklık payı kesintisinin yapılıp yapılmadığı hususunda yukarıda sözü edilen belediye yazıları arasındaki çelişki giderilmeden düzenleme ortaklık payı indirimi yapılmadığı gibi, emsal olarak incelenen taşınmaz ile dava konusu taşınmazlar arasında 8 kat fark olduğu belirtilerek değer biçilmiş olup, aralarında bu kadar fark olan taşınmazın dava konusu taşınmazlara emsal alınacak nitelikte olmadığından alınan raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı,

davacıların paylarına düşen irtifak ... karşılığının hatalı hesaplanması ve gerekçeli kararın hüküm kısmında dava konusu her bir taşınmazdaki davacılara ait payların tapu kayıtlarından farklı gösterilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 12.06.2019 tarihli ve 2017/395 Esas, 2019/400 Karar ... kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne ve kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların irtifak ... karşılığının tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 12.06.2019 tarihli ve 2017/395 Esas, 2019/400 Karar ... kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal alınan taşınmazların satışının baba ile oğul arasında gerçekleştiği anlaşıldığından, yakın akrabalar arasındaki özel amaçlı bir satışı emsal kabul eden bu rapora göre hüküm kurulmasının mümkün olmadığı, dava konusu taşınmazın el atılan bölümündeki davacılar payı oranında bedele hükmedilmesi gerekirken, gerekçesi gösterilmeden dava dışı paydaşın payını da kapsar şekilde tam pay üzerinden karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne ve kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların irtifak ... karşılığının tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açılan davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazların imar planı dışında yer aldığının belirtildiğini ve arsa vasfında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, irtifak değer düşüklüğü oranının yüksek uygulandığını, el atma tarihinden sonra yapılan binaların değer düşüklüğü hesaplamasında dikkate alınmaması gerektiğini, taşınmaza 1970 yılında el atıldığını, el atma tarihinin 04.11.1983 tarihinden önce olması nedeniyle taşınmazın el atma tarihindeki niteliğinin esas alınması gerektiğini, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, bozma sonrası düşen bedel üzerinden müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak ... karşılığının tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 ... Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 ... Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ... kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa ... olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar ... kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava konusu 833 ada 9 parsel ... taşınmazda davacılar tam pay sahibi olduğu halde, tescile ilişkin hükümde 1228/2400 pay sahibi olarak gösterilmesi suretiyle infazda tereddüde yola açılması doğru değildir.

3. 7421 ... Kanun ile 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'na (2942 ... Kanun) eklenen Ek 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası “Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir” şeklinde düzenlenmiştir. Eldeki davada dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atılmış olup, bu tarihten sonraki el atmalara ilişkin 2942 ... Kanun’da bir düzenleme bulunmadığı, kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar ... kararlarından aldığı nazara alındığında fiilen el atılan taşınmaz bedeli yönünden nispi harca hükmedilmesi gerekirken, maktu harca hükmedilmesi hatalıdır.

4. Reddedilen kısım yönünden davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 ... Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının İlk paragrafında yer alan ''davanın'' kelimesinden sonra ''kabulü'' kelimesinden önce gelmek üzere ''kısmen'' kelimesinin eklenmesi, hüküm fıkrasının (4-B) ile gösterilen bendinde yer alan "(1228/2400)" ibaresinin hükümden çıkartılması, hüküm fıkrasının (7) numaralı bendinin tümüyle hükümden çıkartılması, yerine "Alınması gereken 4.915,84 TL harcın, davalı idareden tahsil edilen 6.395,50 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.479,66 TL'nin karar kesinleştiğinde talep etmesi halinde davalı idareye iadesine" cümlesinin yazılması,

hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak "Asıl ve birleştirilen davalarda, davalı idare kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen bedel yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 9.200,00 TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,