Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4887 K.2023/11456

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi 128 ada 4/A parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle.

6487 sayılı Kanun uyarınca uzlaşmanın dava şartı olduğunu, bu maddeye göre yapılacak işlemlerde öncelikle uzlaşma usulünün uygulanmasının dava şartı olduğunu, öncelikle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, asfalt ve kaldırım çalışmalarının İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldığını, husumet yönünden davanın reddinin gerektiğini, İstanbul Büyükşehir Belediyesinden 1982 yılı ve öncesi fotogrametrik haritaların celp edilmesini ve el atmanın hangi tarihte yapıldığının varsa tespitini istediklerini,

ayrıca imar uygulaması söz konusu ise oluşabilecek imar parsellerindeki imar adaları ve düzenleme ortaklık payı uygulamalarını, parsel bazında meydana gelecek taşınmaz değer artışları, talep edilen bedelin bu değerler içinde kalıp kalmadıklarını tespit edilmesini istediklerini, talep edilen miktarın fahiş olduğunu, mesnetsiz ve haksız davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.09.2020 tarihli ve 2018/152 Esas, 2020/272 Karar sayılı kararıyla davanın uzlaşma yoluna başvuru şartı sağlanmadan açıldığından ön şart yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 10.09.2020 tarihli ve 2018/152 Esas, 2020/272 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 13.01.2021 tarihli ve 2021/8 Esas, 2021/25 Karar sayılı kararıyla, 1982 tarihli hava fotoğrafından yararlanmak suretiyle, bilirkişi tarafından kesin bir dille dava konusu taşınmaza el atma tarihinin 1983 yılından önce olduğunun bildirilmesi karşısında, uzlaşma dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usul ve kanun aykırılık görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 13.01.2021 tarihli ve 2021/8 Esas, 2021/25 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra davacı vekilinin davalı ... Belediye Başkanlığına 05.08.2019 tarihinde uzlaşma başvurusunda bulunduğu, uzlaşma başvurusuna davalı idare tarafından 08.08.2019 tarihli cevabi yazı ile yeterli ödenek bulunmadığından talebin karşılanamadığının belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda davalı idarenin davacı ile uzlaşmayacağı sabit olup, başlangıçtaki dava şartı noksanlığının yargılama devam ederken tamamlandığı anlaşılmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 115 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince davacı vekili tarafından, davalı idareye dava konusu taşınmazla ilgili uzlaşma talebini içeren dilekçenin verildiği; uzlaşma dava şartının yargılama devam ederken yerine getirildiği, 6100 Sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca başlangıçtaki dava şartı eksikliği, yargılama devam ederken giderilmişse başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü dava usulden reddedilemez hükmü ve usul ekonomisi gereğince, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi,

doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak; davanın kabulü ile toplam 85.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline ve dava konusu taşınmazdaki davacı murisi hissesinin iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; uzlaşma şartı sağlanamadığından davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Ek madde 4 gereğince maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, belirlenen tazminat bedelinin fahiş olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 Sayılı Kanun) 11 inci ve Geçici 6 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden önce el atıldığı dikkate alınarak 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesi uyarınca maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının;

a) (2) numaralı bendinin hükümden çıkarılmasına yerine '' Alınması gereken 179,90 TL karar harcından peşin ve ıslah harcı toplamından mahsubu ile bakiye 1.291,00 TL harcın talep hâlinde yatırana iadesine,'' cümlesinin yazılmasına,

b) (3) numaralı bendinin hükümden çıkarılmasına yerine ''Davacı tarafından yapılan 179,90 peşin harç, 567,80TL iki keşif harcı, tebligat ve müzekkere gideri olan 2.767,70 TL olmak üzere toplam 3.515,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,'' cümlesinin yazılmasına,

c) (4) numaralı bendinde yer alan ''13.600,00'' sayısının çıkarılmasına yerine ''9.200,00'' sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,