Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7607 K.2023/12573

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.04.2022 Tarihli ve 2021/639 Esas, 2022/219 Karar ... Kararı

Tasarrufun iptali davalarında davalı borçlu ile borçlu ile doğrudan veya dolaylı işlem yapan üçüncü kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu, zorunlu dava arkadaşları usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının da borçlu ve üçüncü kişi tarafından birlikte ileri sürülmesi gerektiği, yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmyacağı, zorunlu dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorunda olup yetki sözleşmesi zorunlu dava arkadaşlarını da bağlayacağı, dosya kapsamında asıl borçlu davalı tacir olmadığından geçerli bir yetki anlaşmasının da bulunmadığı, bu nedenle davalı borçlunun yetki itirazı doğrultusunda yetkili mahkemenin Düzce Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Düzce 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.11.2022 Tarihli ve 2022/176 Esas, 2022/317 Karar ... Kararı Davalı ...'ın vergi mükellefiyeti sorgulandığında 23.12.2004 tarihinde işe başladığı, 02.11.2021 tarihinde işi terkettiği, 03.03.2022 tarihinde tekrar tacir olarak işe başladığı, davacı ile davalı arasında yetki sözleşmesi yapılırken davalının tacir olduğu, bu sebeple de davalının tacir sıfatına sahip olup olmadığı hususunda sözleşmenin geçerliliği incelenirken sözleşmenin imzalandığı andaki şartlara göre değerlendirme yapılması gerektiği dikkate alındığında yetki sözleşmesinin geçerli olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 2004 ... İcra İflas Kanunu’nun (2004 ... Kanun) 277 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 ... Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 ... Kanun'un 282 nci maddesi.

3. 6100 ... Kanun'un 6 ncı, 7 nci, 60 ıncı 10 uncu, 12 nci maddeleri.

4. 6102 ... ... Ticaret Kanunu'nun (6102 ... Kanun) 14 üncü, 17 nci ve 1463 üncü maddeleri

5. 5362 ... Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun (5362 ... Kanun) 3 üncü maddesi

C. Değerlendirme

1. İptal davaları ayni hakka değil kişisel hakka dayanan davalardan olduğundan davanın konusu taşınmaz bile olsa 6100 ... Kanun'un 12 nci maddesinin uygulanma imkânı yoktur. 2004 ... Kanun'un 282 nci maddesi gereğince davalı borçlu ile doğrudan veya dolaylı işlem yapan üçüncü kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan ve zorunlu dava arkadaşları usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının davalılarca birlikte ileri sürülmesi gerekir. Yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmaz.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme ... davalılara geçer.

3. 6100 ... Kanun'un yetki sözleşmesi başlıklı 17 nci maddesine göre ise tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.

4. 6102 ... Kanun'un 14 üncü maddesine göre bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir. Aynı Kanun'un 17 nci maddesine göre ise iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.

5. 5362 ...

Kanun'un 3 üncü maddesinde, esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca 6102 ... Kanun'un 1463 üncü maddesinde de, önce 17 nci maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17 nci maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

6. Dosya kapsamından 21.09.2015 tarihli taraflar arasında düzenlenen sözleşme sırasında davalı ... ...'ın basit usulde defter tutup esnaf olduğu anlaşılmakta olup, sözleşmedeki yetkiye ilişkin düzenlemenin geçerli olmadığı, davalı ... ...'ın yerleşim yerinin .../Düzce olduğu ve zorunlu dava arkadaşı olan davalıların yasal cevap süresi içerisinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulundukları anlaşılmış olup buna göre uyuşmazlığın Düzce 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 ... Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Düzce 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,