Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7891 K.2023/13154

Taraflar arasındaki 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ... Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Van ili Tuşba ilçesi ... Okulu Mahallesi 117 ada 4 parsel ... taşınmazın tapu kaydına, davalı kurum tarafından, 2942 ...

Kanun'un 31/b maddesi uyarınca şerh konulduğunu, ancak bu şerhin davalı tarafından ikame edilen Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/180 Esas ... irtifak kamulaştırması davası sonuçlanıp kesinleşmesinden sonra konulduğunu, söz konusu şerhin kamulaştırma işlemine başlanılmadan konulması gerekirken, idarece görev ihmal edilerek hem davacının kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davası açmasına yol açtığını hem de kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davası kararı kesinleşmesinden sonra tapu kaydında 31/b maddesi şerhi düşürüldüğünü, bu şerhin davacının mülkiyet hakkını kullanması kısıtladığını,

belirterek dava konusu taşınmaz üzerine davalı kurum tarafından konulan şerhin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare cevap dilekçesinde özetle; açılan kamulaştırma davası nedeniyle davaya konu taşımazın dava kesinleşene kadar ki süreç içerisinde, taşınmazın el değiştirmesini ve muhtemel kamu zararının önüne geçmek için taşınmaza 31/b şerhi konulduğu kararın kesinleşmesi ile birlikte kararın infazı ve söz konusu şehrin kaldırılması için Van İl Kadastro Müdürlüğüne müracaat edildiğini, ancak herhangi bir işlemin yapılamadığını, idarece şerh koyma tarihinden itibaren altı ay içerisinde tescil işlemi sağlanamadığında şerhin resen kaldırılması gerektiğini, kurumun söz konusu şerhin kaldırılmamasından sorumlu olmadığını,

ayrıca davanın görevsiz mahkemede açıldığını, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiğini, davacı taleplerinin zamanaşımına uğradığı ve hak düşürücü süre içerisinde davanın açılmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz üzerine konulan şerhin terkin edildiği anlaşıldığından konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kurumlarına karşı açılan kamulaştırmasız el atma niteliğinde bulunan davalarda Mahkemelerce karar tesis edilirken tescile esas hüküm fıkrasının yeterli bilgiyi içermemesi, tescile esas fen bilirkişi raporunun koordinatsız olması, Mahkeme kararında tescil hükümlerinin anılan tarihlerde tüzel kişiliği bulunmayan Vangölü EDAŞ Müessese Müdürlüğü lehine tesis edilmiş olması gibi durumlar ile 3402 ...

Kadastro Kanunu'nun 22/a maddesi, 3194 ... İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi ve 3083 ...

Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu gereği yapılan arazi toplulaştırma v.b. uygulamalar nedeniyle kurumca hak sahiplerine karar gereğince irtifak ve kamulaştırma bedelleri ödenmesine rağmen Tapu Müdürlükleri nezdinde gerekli tescil işlemlerinin yapılamadığını, bazı dosyalarda kurum tarafından taşınmaza yönelik kamulaştırma ve irtifak bedeli ödendikten sonra tescil işlemleri sonuçlanmadan bazı malikler tarafından taşınmazların devredildiğini ve bu suretle tescil işlemlerinin gerçekleşemediğini, bu durumların önüne geçmek için 2942 ...

Kanun'un 31/b maddesi çerçevesinde dava konusu yapılan taşınmazların tapu kaydına anılan şerhin konulmasının talep edildiğini, Mahkeme kararı sonucu tescil işlemleri gerçekleştiğinde herhangi bir süreye tabi olmayan ilgili şerhin, tapu müdürlüğü tarafından resen kaldırılması gerektiğini, kusurun ilgili Tapu Müdürlüğünde olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesi tarafından anılan yönden hukuki bir değerlendirme yapılmamış olmasının eksik inceleme nedeni olduğunu,

davanın açılmasına davalı kurum sebebiyet vermemiş olduğu gibi dava konusu taşınmaza el atılmasından kaynaklanan davada hükmedilen ve davacıya ödenen tazminat miktarı ile davacı yararına hükmedilen vekâlet ücreti/yargılama giderlerinin miktarı da gözetilerek iş bu dava dosyasında davacı lehine 2.550,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, bu nedenlerle kararın tamamen kaldırılmasına karar verilmesini, bu talebin kabul edilmemesi halinde ise kararın â ücreti yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesini yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda, dava konusu şerhin davalı talebi üzerine tapu kaydına uygulanmasından önce davacının davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talepli dava açtığı, bu davanın haksız fiilden kaynaklanan bir dava olup, davacıya verilen tazminatın kamulaştırma bedeli değil, haksız el atmanın karşılığı olan tazminat olduğu, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşmiş uygulamalarına göre 2942 ...

Kanun'un yalnızca taşınmazlara değer biçilmesine ilişkin hükümlerinin kıyas yoluyla uygulandığı ancak usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapılması halinde uygulama olanağı olan Kanun'un 31/b maddesinin bu tür davalarda kıyas yoluyla uygulanamayacağı, taşınmazdan kamulaştırma yapılmaksızın geçirilen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idare lehine irtifak ... tesis edilmesi halinde, tesis edilen irtifak hakkının tapuya tescil edilmesi yerine, 2942 ...

Kanun'un 31/b maddesi uyarınca satılamaz şerhinin konulmasının maddenin düzenleme amacına uygun düşmediği, bu nedenle dava konusu şerhin kaldırılması gerektiği, bununla birlikte dava konusu taşınmaz üzerinde davalı talebi ile konulan 31/b şerhinin dava tarihinden sonra kaldırıldığı, dava tarihi itibarıyla davacının dava açmakta haklı olduğu anlaşılmış, açıklanan sebeplerle yerel mahkemece davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde, davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasında ve miktarında herhangi bir isabetsizlik görülmeyerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Dava konusu taşınmaz üzerine davalının talebi ile 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin (b) bendi uyarınca konulan şerhin terkin edildiği anlaşıldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesinde, davanın açıldığı tarih itibarıyla davacı davayı açmakta haklı olduğundan davalının yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,