Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7892 K.2023/13157

Taraflar arasındaki 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ... Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, Tuşba ilçesi, ... Okulu Mahallesi 116 ada 15 parsel ... taşınmazın tapu kaydına, davalı kurum tarafından, 2942 ... Kanun'un 31/b maddesi uyarınca şerh konulduğunu, bu şerhin davacının mülkiyet hakkını kullanmasını kısıtladığını belirterek dava konusu taşınmaz üzerine davalı kurum tarafından konulan şerhin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare cevap dilekçesinde özetle zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, şerhin konulma nedeninin tescile esas hüküm fıkrasının yeterli bilgiyi içermemesi, tescile esas fen bilirkişi raporunun koordinatsız olması, mahkeme kararında tescil hükümlerinin anılan tarihlerde tüzel kişiliği bulunmayan Vangölü EDAŞ Müessese Müdürlüğü lehine tesis edilmiş olması gibi durumlar nedeniyle kurumlarınca hak sahiplerine mahkeme kararı gereğince irtifak ve kamulaştırma bedelleri ödenmesine rağmen ilgili tapu müdürlükleri nezdinde gerekli tescil işlemlerinin yapılamamasından kaynaklandığını, mahkeme kararı ile kazanılmış hakkın zayi olmasının önüne geçilmesinin amaçlandığını, tazminat miktarı gözetilerek vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu şerh terkin edildiğinden davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kurumlarına karşı açılan kamulaştırmasız el atma niteliğinde bulunan davalarda mahkemelerce karar tesis edilirken tescile esas hüküm fıkrasının yeterli bilgiyi içermemesi, tescile esas fen bilirkişi raporunun koordinatsız olması, mahkeme kararında tescil hükümlerinin anılan tarihlerde tüzel kişiliği bulunmayan Vangölü EDAŞ Müessese Müdürlüğü lehine tesis edilmiş olması gibi durumlar ile 3402 ...

Kadastro Kanunu'nun 22/a maddesi, 3194 ... İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi ve 3083 ... Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu gereği yapılan arazi toplulaştırma v.b. uygulamalar veya kimi malikler tarafından taşınmazların devredilmesi nedeniyle kurumca haksahiplerine mahkeme kararı gereğince irtifak ve kamulaştırma bedelleri ödenmesine rağmen gerekli tescil işlemlerinin yapılamadığını, bu durumların önüne geçmek için 2942 ...

Kanun'un 31 inci maddesinin (b) bendi çerçevesinde, dava konusu yapılan taşınmazların tapu kaydına anılan şerhin konulmasının talep edildiğini, dava konusu taşınmaz ile ilgili 2942 ...

Kanun hükümlerine dayanılarak açılmış bir dava bulunmakta olup dava ve tescil işlemleri sonuçlanıncaya kadar şerhin konulduğunu, ilgili şerhin tapu müdürlüğü tarafından resen kaldırılması gerekmekte olmasına ve kusurun ilgili Tapu Müdürlüğünde olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince bu yönden bir değerlendirme yapılmadığını, davanın açılmasına davalı kurumun sebebiyet vermediğini,

taşınmaza el atılmasından kaynaklanan davada davacıya ödenen tazminat miktarı ile davacı yararına hükmedilen vekâlet ücreti/yargılama giderlerinin miktarı da gözetilerek iş bu dava dosyasında davacı lehine tekrar vekâlet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olacağını, bu nedenlerle kararın tamamen kaldırılmasına, aksi halde kararın davacı yararına hükmedilmesi muhtemel vekâlet ücreti ve yargılama giderleri yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesini yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu şerhin davalı talebi üzerine tapu kaydına uygulanmasından önce davacının davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talepli dava açtığı, bu davanın haksız fiilden kaynaklanan bir dava olup, davacıya verilen tazminatın kamulaştırma bedeli değil, haksız el atmanın karşılığı olan tazminat olduğu, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşmiş uygulamalarına göre 2942 ...

Kanun'un yalnızca taşınmazlara değer biçilmesine ilişkin hükümlerinin kıyas yoluyla uygulandığı ancak usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapılması halinde uygulama olanağı olan kanunun 31/b maddesinin bu tür davalarda kıyas yoluyla uygulanamayacağı, taşınmazdan kamulaştırma yapılmaksızın geçirilen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idare lehine irtifak ... tesis edilmesi halinde, tesis edilen irtifak hakkının tapuya tescil edilmesi yerine, 2942 ...

Kanun'un 31/b maddesi uyarınca satılamaz şerhinin konulmasının maddenin düzenleme amacına uygun düşmediği, bu nedenle dava konusu şerhin kaldırılması gerektiği, bununla birlikte dava konusu taşınmaz üzerinde davalı talebi ile konulan 31/b şerhinin 07.06.2022 tarihinde terkin edildiği, ön inceleme duruşmasının 22.06.2022 tarihinde yapıldığı ve tutanağın aynı tarihte imzalandığı anlaşıldığından,

yerel mahkemece davacı yararına Tarife hükümleriyle belirlenen vekâlet ücretinin ücretin yarısına hükmedilmesi gerekirken, tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmeyerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak bu yönden düzeltilmek suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaz üzerine davalının talebi ile 2942 ... Kanun'un 31 inci maddesinin (b) bendi uyarınca konulan şerhin dava açıldıktan sonra terkin edildiği anlaşıldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesinde, davanın açıldığı tarih itibarıyla davacı davayı açmakta haklı olduğundan davalının yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,