Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7899 K.2024/1703

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... Mahallesi, 7917 parsel sayılı taşınmazın, davalı Belediyelerce bir kısmına mezarlık, bir kısmına duvar yaparak ve yol geçirmek suretiyle el atıldığını, bunu yaparken izin ve rızasının alınmadığını, davalı belediyelerden tecavüzlerine son vermelerini şifahi olarak istediğini, herhangi bir istimlak kararının olmadığını, davalı belediyelerin davacıya ait olan tapulu arsasına el atmasının önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davanın idareleri açısından husumet yokluğu yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın davacı tarafça 17.10.2017 tarihinde satın alındığını ancak davaya konu taşınmazın 15.04.1988 onay tarihli 1/1000 ölçekli imar planında kısmen yol alanında kısmen park alanında ve kısmen mezarlık alanında kaldığını, satın alınan tarihte mezarlığın bulunduğu, davacının dava konusu taşınmaz üzerindeki müdahalesinin kaldırılmasına yönelik taleplerinin kabulünün ne hukuken ne de fiziken olanaklı olmadığını, açıklanan nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) geçici 6 ncı maddesi uyarınca gerekli prosedürün izlenmemiş olması sebebiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın ana arter kapsamına alınmayan Silivri Belediyesi Başkanlığı yetki ve sorumluluğunda bulunan 3062. sokaktan cephe almakta olup davanın idareleri bakımından husumetten reddini talep ettiklerini, dava dilekçesinde bahsi geçen mezarlığa ait duvarın idareleri tarafından yapılmadığını, duvarın kim tarafından hangi tarihte yapıldığının tespiti için keşif yapılmasını talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle açılan davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.06.2021 tarihli ve 2019/41 Esas, 2021/275 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davaya konu taşınmaza davalı idarelerce yapılan müdahalenin men'ine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.04.2022 tarihli ve 2021/1889 Esas, 2022/742 Karar sayılı ilamı ile davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir, aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir, (6100 sayılı Kanun'un 176 ıncı maddesi) taraflar ıslah yolu ile iddialarını ve savunmalarını genişletip değiştirebilir ve buna göre davacı dava dilekçesinde belirttiği dava sebebini değiştirebileceği gibi, vakıaları eksik belirtmişse, onları ıslah yolu ile tamamlayabileceğinden, davacı vekili tarafından mahkemeye ibraz edilen 28.12.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile açık bir şekilde davasını tam ıslah ettiğini belirterek,

el atmanın önlenmesi yönünde açtığı davadaki talep sonucunu değiştirerek kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemine dönüştürdüğünden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 26 ncı maddesinin birinci fıkrası hükmü de gözetilerek taleple bağlılık ilkesi gereğince karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyulmak suretiyle davanın kabulüne ve kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idarelerden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yeni bir kıymet takdiri için yeni bir bilirkişi raporu aldırması ve bilirkişi tarafından belirlenen bedel üzerinden ıslah taleplerinin esas alınması gerekirken 3 yıl 4 ay önce yapılmış olan bilirkişi tarafından biçilen kıymet takdirinin esas alınmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu,

davalı idareler tarafından el atılan kısımların değerinin 03.12.2020 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen kıymet bedellerine göre 10 kattan fazla artmasına rağmen yerel mahkemece bu husus dikkate alınmamış ve eski tarihli bilirkişi raporundaki kıymet takdiri esas alınarak karar verilmiş olup verilen karar hakkaniyetli olmadığı gibi bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, dava konusu taşınmazın tespit edilen bedelin de çok üstünde değerde olduğundan kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle.

6100 sayılı Kanun'un 180 inci maddesi gereği davacı yanın ıslah bildiriminden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermediği, dolayısıyla kanun ile getirilen şartı yerine getirmediği, davacı yanın davanın tamamen ıslahı yoluna gitmek için yeni dava dilekçesi verme yükümlülüğünü kanun ile belirlenen süre içinde yerine getirmemiş olmasından dolayı davacının ıslah hakkını kullanmış olduğu varsayılarak ıslah hiç yapılmamış gibi davaya el atmanın önlenmesi davası olarak devam edilmesi ve ek bilirkişi raporunda da yer verildiği üzere,

davacı yanın dava konusu taşınmaza yapılan müdahalelerin kaldırılması yönündeki taleplerinin kabulünün ne hukuken, ne de fiziken olanaklı olmaması nedenleriyle işbu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; davanın husumetten reddi gerektiğini, davacı lehine maktu vekâlet ücreti takdiri gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihaî kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı ve davalı ... Belediyesi Başkanlığından peşin alınan aşağıda yazılı harçların istenildiğinde iadesine, davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,