Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7976 K.2024/1235

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... ve davalılar ... vd. vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ile davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Artvin ili, Yusufeli ilçesi, ... köyü, 126 ada 16, 18, 40 ve 45 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile işbu bedelin, ilk kararla hüküm altına alınan kısmına davanın dört ay içinde sonuçlandırılmadığı gözetilerek 12.03.2018 tarihinden ilk karar tarihi olan 18.05.2018 tarihine kadar, ikinci kararla tespit ve depo edilen fark bedele ise 12.03.2018 tarihinden ikinci karar tarihi olan 21.05.2021 tarihine kadar yasal faiz işletilmesine, Yusufeli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/43 Esas sayılı dosyasının sonucuna göre belirlenecek olan hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılarak nemalandırılmasına, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığını, çok düşük olduğunu, hesaplama yapılırken münavebeye esas alınan ürünlerin hatalı seçildiğini, üretim masrafların yüksek alındığını, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, daha yüksek oranda objektif değer artışı uygulanması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının % 3 alınması gerektiğini, davaya konu baraj kamulaştırması nedeniyle davalıların zarara uğradığını, hem arazilerinin hem de evlerinin yok olduğunu, bu nedenle davalılara ayrıca tazminat ödenmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok düşük olup taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığını, davalının mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, hesaplamanın hatalı yapıldığını, hesaplama yapılırken münavebeye esas alınan ürünlerin hatalı seçildiğini, kapitalizasyon faiz oranının % 3 alınması gerektiğini, daha yüksek oranda objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;bir kısmı kapama meyve bahçesi, bir kısmı arazi niteliğindeki davaya konu taşınmazların zeminine resmi verilere uygun olarak net gelirine göre uygun oranda kapitalizasyon faiz oranı uygulanması suretiyle; üzerindeki yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı;

ancak, Yargıtayın temyiz incelemesinden onanarak geçen davaya konu taşınmazlara komşu ve benzer özellikte bulunan126 ada 34 parsel sayılı taşınmazın aynı amaçla kamulaştırılması kapsamında değeri tespit edilirken % 10 oranında objektif değer artışı uygulandığı, bu nedenle davaya konu taşınmazlar için de % 10 oranında objektif değer artışı uygulanması gerekirken % 15 oranında objektif değer artışı uygulanmış olmasının doğru olmadığı,

% 10 oranında objektif değer artışı uygulanarak yeniden yapılan hesaplama sonucunda, taşınmazın zemin değerinin 186.831,82 TL, toplam kamulaştırma bedelinin ise 291.968,38 TL olacağı, bu durumda fazladan depo edilen 8.492,36 TL bedelin davacı idareye iadesi gerektiği gerekçesiyle, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yusufeli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin hesaplamada tek başına dikkate alınmayacağını, verim miktarının yüksek, üretim masraflarının ise düşük gösterildiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden az olamayacağını, hesaplama yapılırken bu hususun dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, çok düşük olduğunu, hesaplama yapılırken münavebeye esas alınan ürünlerin hatalı seçildiğini, üretim masrafların yüksek alındığını, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, daha yüksek oranda objektif değer artışı uygulanması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının %3 alınması gerektiğini, yapıların değerinin de hatalı hesaplandığını, Yusufeli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin hesaplamada tek başına dikkate alınmayacağını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak; üzerindeki yapılara aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi yerindedir.

3.Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda Yusufeli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün değerlendirme tarihindeki veri cetveli esas alınarak verim ve masraflar yönünden hesaplama yapılması uygun görülmüştür.

4. Dava konusu taşınmazların hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı yerindedir.

5. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ile 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı kararı göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi yerindedir.

6.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

7. Tespit edilen kamulaştırma bedeline davanın dört ay içinde sonuçlandırılmadığı gözetilerek bu sürenin bitiş tarihi olan 12.04.2018 tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekirken faiz başlangıç tarihinin 12.03.2018 tarihi olarak hatalı gösterilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan "12.03.2018" tarihinin çıkartılarak yerine "12.04.2018" tarihinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ...'tan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,