Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8695 K.2024/1994

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi, ... Mahallesi 1881 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu itibarıyla çok daha değerli olduğunu, değerinin tespitinde bu niteliğinin dikkate alınmasını talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.07.2014 tarihli ve 2013/394 Esas, 2014/165 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 02.07.2014 tarihli ve 2013/394 Esas, 2014/165 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda.

DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 17.02.2014 tarihinde açılan ve Dairemizin 2017/12308 Esas sayılı ilamı ile denetimden geçen Kemalpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/183 Esas sayılı dava dosyasında dava konusu taşınmaza bitişik olup benzer özellikler taşıyan 1882 parsel sayılı taşınmazın aynı emsalin %70'i değerinde olduğu kabul edilerek metrekaresine 131,80 TL değer biçildiği halde, dava konusu 1881 parselin emsalin %50'si değerinde olduğu kabul edilerek 27.08.2013 değerlendirme tarihi itibarıyla 87,00 TL/m² değer biçildiğinden bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli değildir.

Fen bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve kroki eklenmek suretiyle taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan ve fen bilirkişi rapor ve krokisinde (C) harfi ile gösterilen 4.315,53 m²lik kısmına imar durumuna göre yapılaşma izni verilip verilmeyeceği, verilmiş ise önceki durumuna göre kısıtlama getirilip getirilmediği hususları ilgili Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünden araştırılarak, arta kalan kısımda değer azalış bedeline hükmedilmesi gerekip gerekmediği denetlenmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 15.12.2020 tarihli ve 2019/23 Esas, 2020/701 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkemenin 15.12.2020 tarihli ve 2019/23 Esas, 2020/701 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda;dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan ve fen bilirkişi rapor ve krokisinde (C) harfi ile gösterilen 4.315,53 m²lik kısmına imar durumuna göre yapılaşma izni verilip verilmeyeceği, verilmiş ise önceki durumuna göre kısıtlama getirilip getirilmediği hususları ilgili Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünden araştırılmak suretiyle arta kalan kısımda değer azalış bedeline hükmedilmesi gerekip gerekmediği denetlenerek karar verilmesi gerektiği belirtilmiş olup,

mahkemece bu husustaki araştırmanın ilgili belediyesinden yapılarak gelen cevaplara göre arta kalan alan yönünden değerlendirme yapılması gerekirken, KOSBİ'den yapılan araştırma ile yetinilerek bu kapsamda değerlendirme yapan rapora göre eksik inceleme ile karar verilmesi, davacı idare harçtan muaf olduğu ve mahkemece bu yönde karar verildiği hâlde, davalı tarafından yapılan yargılama giderleri içerisinde davacı idarenin harçtan sorumlu tutulması doğru görülmediği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin 25.04.2023 tarihli kararı ile kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı kurum adına tesciline karar verildiğini, ancak tescilin Maliye Hazinesi adına yapılması gerektiğini, Mahkeme dosyasında belirlenen bedel ile acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedel arasındaki fark olan 150.148,35 TL'nin davacıdan alınarak hisseleri oranında davalılara ödenmesine karar verildiğini; ancak 13.09.2021 tarihinde Kemalpaşa İcra Dairesinin 2021/1076 Esas sayılı dosyasına bu bedel yatırıldığını, mükerrer ödeme ile kamu zararı doğmaması adına bu kararın kaldırılması gerektiğini, usul ve kanuna aykırı olan hükmün bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporlar ve İlk Derece Mahkemesince yapılan hesaplamaların eksik ve hatalı tespit yapılmış olması nedeniyle belirlenen kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerinin çok altında kaldığını ileri sürerek usul ve kanuna aykırı olan hükmün bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ve 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arsa vasfındaki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,