Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9090 K.2024/2646

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Ordu ili, Kabataş ilçesi, ... Mahallesi 113 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; açılmış bulunan davaya derdestlik itirazında bulunduklarını 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesiyle kamulaştırma yapacak olan idarenin satın alma usulünü öncelikle uygulamasının esas olduğunu 2942 sayılı Kanun'un 8 inci ve 10 uncu maddeleri gereği satın alma usulü uygulanmadan açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.05.2014 tarihli ve 2014/20 Esas, 2014/128 Karar sayılı kararı ile davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 08.05.2014 tarihli ve 2014/20 Esas, 2014/128 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; daha önce davacı idare tarafından açılan Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/154 Esas, 2013/259 Karar sayılı dosyada görülen tespit ve tescil davasında tapu maliki olmayan Coşkun Duru isimli şahsın taraf olarak gösterildiği, mahkemece de adı geçen şahıs tapu maliki olmadığı gerekçesiyle husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından, bu defa gerçek malikleri aleyhine açılan işbu davada işin esasına girilip, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 05.03.2019 tarihli ve 2016/91 Esas, 2016/42 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 05.03.2019 tarihli ve 2016/91 Esas, 2019/42 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; akaryakıt istasyonunda bulunan ve kamulaştırılan kısımda kalan yakıt tankları, akaryakıt pompaları, elektrik tesisatı, makine ve teçhizattan taşınması mümkün olanların demontaj, nakliye ve montaj bedeline, taşınması mümkün olmayanların ise bedeline, üzerindeki yapıların ise bayındırlık birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülmek suretiyle bedellerine hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediği;

ancak aynı kamulaştırma kapsamında Dairemiz denetiminden geçen dosyalarda Temmuz 2013 değerlendirme tarihi itibarıyla 116 ada 97 parsel için 200,00 TL/m², 138 ada 3 parsel için 262,00 TL/m², 166 ada 51 parsel için 252,00 TL/m², 116 ada 31 ve 32 parsel için 117,00 TL/m², 123 ada 1 ve 8 parsel için ise 252,00 TL/m² birim bedeli belirlendiği ve Dairemizce uygun görüldüğü gözetildiğinde Ocak 2014 itibarıyla dava konusu taşınmaza 1.090,00 TL/m² değer biçen rapor inandırıcı görülmediğinden yeniden keşif yapılarak alınacak rapora göre bir karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun nesnellikten uzak ve gerçeği yansıtmadığını, uygun emsal alınmadığını emsal taşınmazın kent merkezinde, dava konusu taşınmazın ise ilçede olduğunu, raporun objektif ve bilimsellikten uzak olduğunu, belirlenen bedelin gerçek değerinin çok üzerinde olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalılar vekilinin temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük tespit edildiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda kot farkı nedeniyle değer kaybı olduğunu, arazinin parçalanması nedeniyle ticari vasfının zarar gördüğünü benzin istasyonunun taşınması sırasında meydana gelecek zararların eksik hesaplandığını, elektirik işleri için belirilenen bedelin de düşük olduğunu montaj demontaj işleminin ne kadar süreceğinin belli olmadığını bu süre zarfında çalışılamayacağından uğrayacağı zararın da tespitinin yapılması gerektiğini, faiz bitiş tarihinin hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir Şöyle ki; bozma öncesi hükme esas alınan bilirkişi raporunda Esenli Mahallesi 343 ada 3 parsel sayılı taşınmaz esas alınarak dava konusu taşınmazın 1,96 oranında daha değerli sayıldığı,

bozma sonrası hükme esas alınan raporda da aynı emsal alınarak emlak rayiç değerleri ile ters orantılı olacak şekilde dava konusu taşınmazı 1.26 oranında değerli sayan rapor inandırıcı görülmediği gibi aynı kamulaştırma kapsamında Dairemiz denetiminden geçen dosyalarda Temmuz 2013 değerlendirme tarihi itibarıyla, 116 ada 97 parsel için 200,00 TL/m², 138 ada 3 parsel için 262,00 TL/m², 166 ada 51 parsel için 252,00 TL/m², 116 ada 31 ve 32 parsel için 117,00 TL/m²,

123 ada 1 ve 8 parsel için ise 252,00 TL/m² birim bedeli belirlendiği anlaşıldığından hükme esas alınan raporda söz konusu parsellerin dava konusu taşınmaza mesafesi ve farklılıkları tartışılmadan eksik incelemeye dayalı yetersiz bilirkişi raporu inandırıcı görülmediğinden hükme esas alınması doğru değildir.

3. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.

4. Kabule göre de, bozma ile ilk karar ortadan kalktığından tescil yönünden yeniden karar verilmesi gerekirken, kararın kesin olarak verildiği gerekçesi ile tescil yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi hatalı olduğundan kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,