Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9295 K.2024/2645

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsiline ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince 30.05.2023 tarihli ek karar ile tebliğ edilen muhtıraya rağmen yasal 1 haftalık süre içerisinde harç ve masrafların yatırılmaması nedeniyle davalı idarenin temyiz isteminden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Ek karar davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi, davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin süre yönünden reddine yönelik İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2023 tarihli ek kararına ilişkindir.

Dosya içeriğine göre İlk Derece Mahkemesinin 15.05.2023 tarihli muhtırasının 20.05.2023 tarihinde davalı idare vekiline tebliğ edildiği, davalı idare vekili tarafından yasal süre geçtikten sonra 05.06.2023 tarihinde eksik harcın tamamlandığı anlaşılmaktadır.

Temyiz başvurusunun reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen ek karar Kanun hükümlerine uygun olduğundan ek kararın onanması gerekir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, Kapaklı ilçesi, Karaağaç Mahallesi 765 ada 3 parsel sayılı taşınmaza davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle el atıldığından, el atılan irtifak bedelinin belirlenerek faizi ile davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parsel üzerinden teşekküllerine ait 154 kv ... enerji nakil hattı geçtiğini, söz konusu taşınmazda kamulaştırma işleminin 31.07.2018 tarihli ve 9055 yevmiye numaralı tescil işlemi gerçekleştirildiğini, kamulaştırma bedelinin de ...

Bankası Çerkezköy Şubesine 28.10.1998 tarihli ve 316 nolu makbuzla yatırıldığını, dolayısıyla parsel üzerinde kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını, enerji nakil hattının Enerji Kuvvetli Akım Yönetmeliğine uygun bir biçimde oldukça yüksekten geçirildiğini, bu durumun taşınmazın amacına uygun kullanılmasında herhangi bir olumsuzluk yaratmadığını, iddia edilenin aksine değer kaybına yol açmadığını ileri sürerek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.10.2020 tarihli ve 2019/29 Esas, 2020/1710 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 21.10.2020 tarihli ve 2019/29 Esas, 2020/1710 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.06.2021 tarihli ve 2021/275 Esas, 2021/802 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmaz üzerindeki enerji nakil hattına ilişkin kamulaştırma işlemlerinin kesinleştiği anlaşılmakla, davanın reddine dair mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, dava konusu taşınmazın sıralı kök tapu kayıtlarının tüm tedavülleri ile dosya arasına alındıktan sonra, davalı idare tarafından kamulaştırılan alanın, dava konusu 765 ada 3 parselin kök tapu kaydına isabet edip etmediği araştırılarak, isabet etmiyor ise esasa girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporu doğrultusunda kalan kısmın kamulaştırması yönünde değerlendirme yapıldığından davanın ıslah edildiğini, aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılırken bedelin hatalı belirlendiğini, belirlenen bedelin çok düşük olduğunu ileri sürerek kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, tapu maliki davacı ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine men'i müdahale davası açmağa hakkı olduğuna; ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu ... ili, Kapaklı ilçesi, Karaağaç Mahallesi 765 ada 3 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı bedelinin tespit edilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Bozma sonrası dava konusu taşınmazın kök tapu kayıtlarının dosya arasına alındığı, hükmün gerekçesinde 778 ve 779 parsel sayılı taşınmazlarla dava konusu taşınmazın bir ilgisinin bulunmadığı kabul edilerek bozma öncesi fen raporu yeterli olduğundan davanın kabulüne karar verilmiş ise de hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın imar uygulaması görmeden önce 778 ve 779 parseller olduğu tespit edilerek koordinatları belirtilmeden dava konusu taşınmazda 988,04 m² irtifak alanı bulunduğunun belirlendiği anlaşıldığından,

taşınmazın kök tapu kayıtlarına ilişkin bilirkişi raporunda yapılan değerlendirme ile temyize konu kararın gerekçesinin çelişkili olduğu, bilirkişi raporunda irtifak alanının koordinatları gösterilmediğinden kararın infazının mümkün olmayacağı da gözetildiğinde eksik inceleme ile verilen kararın bozulması gerekir.

4. Davanın konusunun taşınmaz üzerinden geçen irtifak hakkına ilişkin olduğu, alınacak fen raporunda belirlenecek irtifak hakkının davalı idare lehine tapuya tesciline karar verilmesi gerekirken tapu kaydının iptali ile tesciline karar verilmesi doğru görülmemiştir.

5. Kabule göre dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan ipotek şerhinin bedele yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin ek karara ilişkin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun ek kararın ONANMASINA

2. Davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,