Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9328 K.2024/10

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.01.2023 Tarihli ve 2022/1476 Esas, 2023/73 Karar Sayılı Kararı

Somut uyuşmazlıkta davalılar ... İş Gücü Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Koruma ve Özel Güvenlik Hiz. Tic. A.Ş. vekillerinin süresinde yetki itirazında bulunduğu, davacı ile yetki itirazında bulunan davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri incelendiğinde, uyuşmazlık halinde Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair düzenlemeye yer verildiğinin anlaşıldığı anlaşıldığı,

davacı kamu kurumu, davalılar ise şirket olmakla yapılan yetki sözleşmesinin tarafları bağlayacağı, bu durumda dava sadece Ankara Mahkemelerinde açılabileceğinden sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğundan söz edilemeyeceği, her ne kadar diğer davalılar yetki itirazında bulunmasa da, davacı ile yetki itirazında bulunmayan davalılar arasında imzalanan sözleşmelerde de uyuşmazlık halinde Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin düzenlemenin bulunduğu,

ayrıca davacı vekilinin 20.01.2023 tarihli celsede yetki itirazını kabul etmemekle birlikte eğer yetkisizlik kararı verilecekse tüm davalılar yönünden yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiği, bu nedenle usul ekonomi ilkesi de göz önünde bulundurulmak suretiyle tüm davalılar yönünden Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerine yetkisizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.05.2023 Tarihli ve 2023/337 Esas, 2023/272 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda davalılardan Vira Koruma ve Güvenlik Hizmetler vekilinin cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmadığı, diğer davalılar ... Özel Güvenlik Ltd. Şti. ve S.T.K. Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ltd. Şti.'nin davaya cevap dahi vermediği, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davada davalı olarak gösterilen ve yetki itirazı bulunan dava dışı ... Koruma ve Özel Güvenlik Hiz. Tic. A.Ş. ve ... İş Gücü Hizmetleri San ve Tic. Ltd.

Şti. dışında usul ve yasaya aykırı olarak yetki itirazında bulunmayan davalılar içinde yetki itirazında bulunmuş gibi değerlendirilerek yetkisizlik kararı verilmiş ise de dava dışı şirketlerin yetki itirazının diğer davalılara teşmil etmemesi karşısında eldeki davadaki davalılar yönünden Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının rücuan tahsili istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir: “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları” başlıklı 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“(1) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâllerinde, yetki sözleşmesi yapılamaz.

(2) Yetki sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması, uyuşmazlığın kaynaklandığı hukuki ilişkinin belirli veya belirlenebilir olması ve yetkili kılınan mahkeme veya mahkemelerin gösterilmesi şarttır.

”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Yetki sözleşmesi tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapıldığı takdirde geçerlidir. Yalnızca tacirler ve kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilir. Bu yeni düzenleme, 01.10.2011 tarihinden sonra açılacak davalar bakımından uygulanmakla birlikte, 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin 2 inci bendine göre yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmayacaktır.

2. Mahkemece re'sen yetkisizlik kararı verilebilecek haller, dava şartı olan, kesin yetki halleridir. 6100 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi kesin yetkinin olduğu hallerde tarafların yetki sözleşmesi yapamayacaklarını açıkca düzenlemiştir. Bu nedenle yetki sözleşmesi kesin yetkinin olduğu hallerde yapılamaz. Yetki sözleşmesinin yapılmış olması da resen yetkisizlik kararı verilebilecek hallerden değildir.

3. Dosya kapsamından taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kesin yetki durumu bulunmadığı ve davalı taraflarca cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunulmadığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmede yetkili mahkeme belirlenmiş olsa dahi yetki itirazı, bir ilk itiraz olarak ileri sürülebilir; mahkeme yetkisizliğini kendiliğinden (re'sen) nazara alamaz. Bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,