Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9355 K.2024/2640

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle irtifak hakkı tesis edilen taşınmaz üzerindeki hattın kaldırılması nedeniyle taşınmazın tapu kaydındaki irtifak şerhinin terkini ve ecrimisil ile usule uygun tesis edilmeyen irtifak hakkı nedeniyle kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; tapu kaydında bulunan şerhin terkinine ve davacının diğer talepleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle. İstanbul ili, Pendik ilçesi, ...

Mahallesi, 4759 parsel sayılı taşınmazın malikleri olduklarını, parsel üzerinde davalı idare lehine 06.06.1997 tarihli ve 3428 yevmiye nosu ile irtifak hakkı tesis edildiğini, yüksek gerilim hattı geçirildiğini, daha sonra yüksek gerilim hattının davalı idare tarafından kaldırıldığını ve müvekkilinin tapudaki şerhinin de kaldırılması için başvurduğunu, idarenin bedel ödenmesi hususunda pazarlık görüşmesine çağırdığını, ilk kamulaştırma sırasında parselin mülkiyeti ihtilaflı olduğundan kamulaştırma bedelin ileride maliki belli olduğunda ödenmek üzere ...

Bankasına yatırıldığını, işin müstaceliyetine binaen kamulaştırılmasına karar verildiğini, bu nedenlerle taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının kaldırılmasına, bu güne kadarki kullanım nedeniyle şimdilik 5.000,00 TL ecrimisil ödenmesine, eğer irtifak kamulaştırması o tarihteki kanuna uygun şekilde tebliğ edilmişse şerhin konulduğu tarihlerdeki bedelin tespiti yapılarak müvekkillerce ödenecek bedelin tespitine ve bedelin idareye ödenmesi suretiyle irtifak hakkının terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin usulüne uygun kamulaştırma işlemi yaptığını, dava konusu taşınmaz üzerinden geçen enerji nakil hattının yer altına alınması nedeniyle üstten geçen hattın müvekkili idare tarafından söküldüğünü, bu durumda irtifak hakkının terkini işleminin bedeli mukabilinde yapıldığını, aksi durumunda taşınmaz maliklerinin sebepsiz zenginleşeceğini, dava konusu enerji iletim hattının 25.03.1971 tarihli ve 1971/13 sayılı kamu yararı kararı ile kamulaştırma çalışmaları başlatıldığını,

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) gereği olarak ancak bedeli mukabilinde irtifak hakkının terkininin kabul edildiğini, parsel maliklerinden bedeli alınması şartıyla tapu kütüğünden terkin edilebileceğini, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.09.2019 tarihli ve 2018/141 Esas, 2019/380 Karar sayılı kararıyla; asıl ve birleştirilen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.03.2022 tarihli ve 2022/94 Esas, 2022/572 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazda davacıların satın almaya dayalı hisselerinin bulunduğu, taşınmazın tapu kaydında davacının hissesi üzerinde 06.06.1975 tarihli ve 3428 yevmiye numaralı TEK lehine irtifak şerhi bulunduğu, bu hattın daha sonradan sökülerek kaldırıldığı, davanın dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattının deplase edilmesi nedeniyle irtifak şerhinin terkinine yönelik olduğu, şerh nedeniyle ilk ve sonraki tapu maliklerine bedel ödendiğine dair bilgi ve belge bulunmadığından,

irtifak şerhinin bedelsiz olarak terkinine karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi hatalı olduğundan, davacılar vekilinin istinaf itirazlarını kabul ederek tapu kaydında bulunan şerhin bedelsiz olarak terkinine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; davacılar vekili tarafından dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan enerji nakil hattının idarece deplase edilmesi nedeniyle tapu kaydındaki irtifak şerhinin terkini talebi ile davalı idareye yazılı olarak başvurulması üzerine davacıların pazarlık görüşmesine çağrıldığı, bundan sonra dava açıldığına göre; bedelsiz terkin isteyen davacı tarafın yargılama aşamasında irtifak hakkının usulüne uygun yapılan kamulaştırma işlemi ile tesis edilmediği gerekçesiyle davasını ıslah ederek kamulaştırmasız el atma tazminatı da istediği,

ancak dosya içeriğinden dava konusu taşınmazın tapu kaydında 06.06.1975 tarihli ve 3428 yevmiye numaralı, 02.06.2016 tarihli ve 18983 yevmiye numaralı 1.147,42 m² alanlı iki ayrı irtifak şerhinin bulunduğu, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattının deplase edilmesi nedeniyle söz konusu irtifak hakkının bedeli karşılığında veya bedelsiz olarak terkini hususunun 6098 sayılı Türk Borçlar Hukuku anlamında icap ve kabul ilişkisi temeline dayandığı hususu da dikkate alınarak ilgili idareden ve Tapu Müdürlüğünden tapu kaydında bulunan şerhlere ilişkin belgelerin ve varsa kamulaştırma belgelerinin de temin edilerek,

kamulaştırma işleminin usulen tebliğ edilip edilmediği ve kamulaştırma işleminin kesinleşip kesinleşmediği hususu ile irtifak tesisi karşılığında bedel ödenip ödenmediğine ilişkin belgeler dosya arasına alındıktan sonra varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinin Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak, taşınmaz üzerine tesis edilen tapu kaydında davacıların hisseleri üzerinde bulunan 06.06.1975 tarihli ve 3428 yevmiye numaralı TEK lehine irtifak şerhinin tapudan terkinine, davacıların diğer talepleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; usulüne uygun kamulaştırma yapılarak tapu kaydına kamulaştırma şerhinin tescil edildiğini, müvekkil idare tarafından enerji nakil hattının yer altına alındığını, irtifak hakkının terkininin bedeli karşılığında yapılabileceğini, kamulaştırma işleminin yapıldığı tarihde dava konusu taşınmazın mülkiyeti ihtilaflı olduğundan kamulaştırma bedelinin ... Bankasına yatırıldığını, ancak bedeli karşılığında şerhin terkin edilebileceğini, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle irtifak hakkı tesis edilen taşınmaz üzerindeki hattın kaldırılması nedeniyle taşınmazın tapu kaydındaki irtifak şerhinin terkini ve ecrimisil talebi ile usule uygun tesis edilmeyen irtifak hakkı nedeniyle kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihaî kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,