Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9427 K.2023/12815

Taraflar arasındaki 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ... Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 7 nci maddesi ve 4 ncü maddesi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhlerin terkini istemi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Teiaş Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvuru talebinin ise kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü ve Bedaş Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. İstanbul ili, Başakşehir İlçesi, ...

Mahallesi, 780 ada 9 parsel, 784 ada 8-9 parsel, 785 ada 1,3, ve 4 parsel, 3687 parselin tamamı ile 785 ada 2 parselde 79/160 hisseyle ve 780 ada 7 parselde ise 3/4 hisseyle malik olduğunu, taşınmazların bir kısmının tapu kayıtlarında kamulaştırma şerhlerinin bulunduğunu, şerhlerin, taşınmazlar üzerinden geçirilen enerji nakil hatları sebebi ile tapu kayıtlarına işlendiğini, ancak sonradan bu hatların söküldüğünü, irtifak haklarının mevcudiyetinin hukuki ve fiili dayanağının kalmadığını, tapudaki şerhlerin kaldırılması için müvekkilinin davalılara müracaatta bulunduğunu, ancak davalıların bedel talep ettiklerini,

şerhlerin bedelsiz terkininin gerektiğini ileri sürerek davanın kabulü ile şerhlerin tapudan terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlardaki tesislerin mülkiyetinin diğer davalı TEDAŞ'a ait olduğunu, müvekkili şirketin tesislerin sadece işletme hakkını devraldığını, kamulaştırma yetkisi bulunmadığı gibi, irtifakın terkinine de yetkili olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaz üzerinde diğer davalı BEDAŞ lehine irtifak ... kurulduğunu, 2942 ... Kanunu'nun 22 nci maddesinde belirtilen hak düşürücü sürenin sona erdiğini beyanla davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

3. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 780 ada 9 parsel ... taşınmaz ve 785 ada 1 parsel ... taşınmazlar üzerinden geçmekte olan hatta ait kamulaştırma çalışmalarının tescil edilmesi ile tamamlandığını, diğer taşınmazlar yönünden tapuda idareye ait herhangi bir tesis ve tapu kütüğü üzerinde herhangi bir şerh bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine, dava konusu 780 ada 9 parsel, 785 ada 1 parsel ve 780 ada 1 parseller yönünden davanın reddine, dava konusu İstanbul ili, Başakşehir ilçesi ... Mahallesinde bulunan 780 ada 9 parsel, 784 ada 8, 9 parsel,785 ada 1, 2, 3, 4 parsel ile 3687 parsel ve 780 ada 7 parsellerde davacıya ait tapu kayıtlarındaki davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü ve TEK lehine kayıtlı olan kamulaştırma şerhlerinin terkinine, dava konusu İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 784 ada 8 parseldeki 4684 ve 4686 yevmiye numaralı irtifak ... şerhi ile 3687 parselde bulunan irtifak ... şerhinin tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kabulünün hatalı olduğunu, 2942 ... Kanun‘un 22 nci maddesi uyarınca hak düşürücü süre nedeni ile davacının geri alım hakkının olmadığını, davanın kabulü halinde ise irtifak bedelinin hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu 780 ada 9 ve 785 ada 1 ... parseller üzerindeki irtifakların deplase edilmediğinden davanın reddi gerektiğini, diğer parsellerde idare tarafından konulmuş şerh bulunmadığını, davacı ile imzalanan protokol çerçevesinde idareden deplase masrafı istenemeyeceğini, davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü lehine kurulan irtifaklardan BEDAŞ'in sorumlu olduğunu, 2942 ... Kanun uyarınca geri alım şartlarının oluşmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 784 ada 8 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan 23.05.2003 tarihli 4684 ve 4686 yevmiye numaralı ve 3687 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan 23.05.2003 tarihli ve 4684 yevmiye numaralı irtifak ... şerhlerine ilişkin yapılan incelemede,bu parsellerde bulunan irtifak haklarının deplase edildiği, dosya kapsamına göre davacıya irtifak nedeni ile herhangi bir kamulaştırma bedeli ödenmediği anlaşıldığından,

bu parsellerde bulunan irtifak haklarının bedelsiz terkin edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek ve dava konusu taşınmazların tamamının tapu kaydında bulunan 03.04.2000 tarihli ve 2327 yevmiye numaralı davalı BEDAŞ lehine konulan ve dava konusu 780 ada 9 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan aynı tarih ve yevmiye numaralı Tek Genel Müdürlüğü lehine konulan istimlak şerhleri yönünden ise idare tarafından şerhin konulmasından itibaren altı ay içinde 10 ncu maddeye göre kamulaştırma bedelinin tespiti ile idare adına tescili talebinde bulunduğuna dair belgeyi ibraz etmediği nazara alındığında şerhin konulduğu tarih

itibarıyla terkin süresinin dolduğu da gözetilerek şerhlerin bedelsiz terkinine karar verilmesinin yerinde olduğu belirtilerek, davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ,davalı Teiaş Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvuru talebinin ise kısmen kabulü ile tapu kaydındaki şerhin terkini isteğine ilişkin davalarda husumet kural olarak şerh lehtarına karşı yöneltileceğinden yazılı gerekçe ile mahkemece Bedaş Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş olması doğru olmadığından, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü ve BEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde;istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde;istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

3. Davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde;davalı idare yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki 2942 ... Kanun'un 7 nci maddesi ile 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince konulan şerhlerin terkini ile irtifak ... tesis edilen taşınmazlardaki enerji nakil hatlarının deplase edilmesi nedeni ile taşınmazların tapu kaydındaki irtifak ... şerhlerinin terkini istemine ilişkindir.

İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 ... Kanun'un 7 nci ve 31 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyada bulunan bilgi ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; dava konusu 784 ada 8 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan 23.05.2003 tarihli ve 4684 ve 4686 yevmiye numaralı, 3687 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan 23.05.2003 tarihli ve 4684 yevmiye numaralı irtifak şerhlerinin terkinine yönelik olarak yapılan incelemede;bu parsellerde bulunan irtifak haklarının deplase edildiği ve iş bu irtifak hakları nedeni ile davalı idare tarafından davacıya yapılan herhangi bir kamulaştırma tebligatı sunulmadığı gibi,irtifak ... bedelinin ödendiğine ilişkin herhangi bir belge de sunulmadığı anlaşıldığından bu parsellerde bulunan irtifak ... şerhlerinin bedelsiz terkin edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazların tamamının tapu kaydında bulunan 03.04.2000 tarihli ve 2327 yevmiye numaralı davalı BEDAŞ lehine konulan ve dava konusu 780 ada 9 parsel ... taşınmazın tapu kaydında bulunan aynı tarih ve yevmiye numaralı TEK Genel Müdürlüğü lehine konulan 2942 ... Kanun'un 7 inci ve 31 nci maddeleri uyarınca konulan şerler yönünden davanın kabulü ile şerhlerin terkinine karar verilmesi yerindedir.

4. Tapu kaydındaki şerhin terkini isteğine ilişkin davalarda husumet kural olarak şerh lehtarına yöneltileceğinden davalı BEDAŞ Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğrudur.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı idareler tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idareler vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usûl ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idarelerden peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,