Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9645 K.2024/2751

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Erzurum ili, Uzundere ilçesi, ... köyü 204 ada 8 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu belirterek itiraz ettiklerini, buna rağmen taşınmazın değerinin kıymet takdir komisyonu raporunda çok daha düşük hesaplandığını, taşınmazın bulunduğu yer ilçe tarım müdürlüğü resmi verileri esas alınarak, tercih edilen ürünler münavebeye alınmak suretiyle hesaplanan değerinin tespit edilmesini, tarla kirası, sermaye faizi ve genel idare giderleri kalemlerin masraflardan düşürülmesini, objektif değer artışı uygulanması gerektiğini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 29.05.2015 tarihli ve 2015/53 Esas, 2015/239 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 29.05.2015 tarihli ve 2015/53 Esas, 2015/239 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce duruşmalı olarak yapılan inceleme sonucunda; dava tarihi olan 2015 yılı hasat dönemi toptan kilogram ortalama satış fiyatları ile dekar başına yapılacak üretim giderleri ve verim miktarları Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü ile ilgili resmi kurumlardan getirtilerek, dava tarihindeki net gelir esas alınarak metrekare bedeli belirlenmesi gerekirken 2014 yılı verilerine endeks uygulanmak suretiyle değer biçen bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması,

dava konusu taşınmaza acele el koyma dosyasında dereden gelen toprak kanallarla sulanan 1. sınıf tarım arazisi kabul edilerek değer biçilmesine rağmen, yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi kurulu rapor ve ek raporunda soyut olarak 2. sınıf kuru tarım arazisi kabul edilerek değer biçildiği, bu durumda mahallinde yeniden keşif yapılarak taşınmazın el atma tarihindeki niteliği belirlendikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 13.02.2018 tarihli ve 2016/385 Esas, 2018/48 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 13.02.2018 tarihli ve 2016/385 Esas, 2018/48 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza acele el koyma dosyasında dereden gelen toprak kanallarla sulanan 1. sınıf tarım arazisi kabul edilerek değer biçildiği, aynı kamulaştırma kapsamında bulunan ve dava konusu taşınmaza 80 metre mesafedeki 204 ada 13 parsel sayılı taşınmaza ilişkin Tortum Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/71 Esas, 2018/99 Karar sayılı dosyasında ve yine aynı uzaklıktaki 204 ada 17 parsele ilişkin Tortum Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/46 Esas, 2018/326 Karar sayılı dosyasında taşınmazların aynı şekilde sulanan tarım arazisi olduğu tespit edildiğinden,

patates, taze fasulye, dane mısır münavebesinin Dairemizce uygun bulunduğu da dikkate alınarak, bilirkişi heyetinden alınacak ek rapor sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde dava konusu taşınmazı kuru tarım arazisi kabul eden bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması doğru olmadığı gibi, 7139 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası gereğince, bozma sonrası bankaya hak sahibi adına yatırılacak bedelde artış olması halinde bu kısım için 7139 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, münavebe ürün deseninin getirisi yüksek ürünlerden oluşturulmak suretiyle bedelin fazla belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının yüksek uygulandığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bulunduğu Uzundere İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verileri yerine, Tortum İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerinin esas alınmasına yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, taşınmazın Tortum ilçesinden daha düşük rakımda ve daha verimli arazilere sahip Uzundere ilçesine bağlı olduğunu, münavebeye alınan ürünlerin verim miktarlarının hiçbir gerekçe gösterilmeden ortalamanın altında alındığını, münavebe planına aynı yıl içinde ikinci ürün dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idareden alınması gereken 427,80 TL temyiz harcının alınmasına,