Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10109 K.2025/2234

Silvan Sulh Hukuk Mahkemesince, söz konusu iş makinesinin davacıya ait olduğuna ilişkin futuraların dosyada mevcut olduğu, rızası dışında davalılar tarafından alınmış olması davacının mülkiyet hakkını ortadan kaldırmayacağı, mülkiyet konusunda itilaf bulunmadığı,

kullanma hırsızlığı veya başka bir suç olup olmadığı yetkili mercilerce tespit edilebiceği, bu davanın mahkeme görevinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş olup kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 12.01.2017 tarihli ve 2016/13441 Esas, 2017/157 Karar sayılı kararıyla "O halde, mahkemece öncelikle görev konusu değerlendirilerek, görevli değilse görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmeli, mahkeme kendisini görevli kabul ediyor ve hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilecek ise bu konudaki gerekçe gösterilmelidir.

Açıklanan nedenlerle kısa kararla gerekçeli karar arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde hüküm kurulması için kararın bozulmasına karar verildiği, Silvan Sulh Hukuk Mahkemesince her ne kadar Hukuk Muhakemeleri Kanununun 4/1-c maddesinde taşınır mallarda zilyetliğin korunmasına yönelik davaların Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevine girdiği düzenlenmiş ise de, zilyetliğin korunması davalarının nitelikleri gereği yalnızca öncelikli ve üstün zilyetliği bulunanın tespitine yönelik olduğu,

davacının zilyetliğini haklı göstermek için aynî ya da şahsî bir hakka dayanması durumunda davanın niteliğinin zilyetliğin korunması davasının olmayacağı, mülkiyet hakkına dayalı müdahalenin menni davalarının Asliye Hukuk Mahkemelerinin görev alanında bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, Silvan Asliye Hukuk (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesince 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4 üncü maddesi gereğince de bu dava ticaret mahkemesinde görülmesi gereken ticari davalardan olduğu,

Hakimler Savcılar Kanunu' nın 07.07.2021 tarih ve 608 karar numaralı kararı ile Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin Diyarbakır ilinin mülki sınırları olacağına ve işbu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği, görev kurallarının, kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle davanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle dava dosyasının görevli ve yetkili Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine devredilmesine, mahkeme esasının bu şekilde kapatılmasına, dosyanın resen görevli ve yetkili Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği,

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesince Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07.07.2021 tarihli 608 Karar sayılı kararı ile, Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevrelerinin yeniden düzenlendiği ve Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi yönünden yargı çevresi Diyarbakır ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği, ancak kararda, derdest davaların yeni yargı çevresinde yetkili hale gelen Asliye Ticaret Mahkemesine devredileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı,

o hâlde, mahkeme yargı çevresini yeniden belirleyen kararın yürürlük tarihi olan 01.09.2021 tarihinden önce açılmış davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile mahkemeye gönderilmesine olanak olmadığı, bu sebeplerle, 01.09.2021 tarihinden önce açılan davaların mahkemenin görev alanı dışında kaldığı ve bu davalara davanın açıldığı tarihteki görevli mahkemenin bakmaya devam etmesi gerektiği gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeni ile davanın usulden reddine, kararın kesinleşmesine müteakip talep halinde dosyanın yetkili ve görevli Silvan Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiği,

Silvan Asliye Hukuk Mahkemesince ise davacının elinde olan kubikser/darbeli kırıcı seyyar makinenin davalının elinde bulunduğu iddiasıyla aracın davacıya iade edilmesinin talep edildiği, davaya konu kübikser isimli makinenin davacı adına kesilen bir fatura ile alınmış olduğu ve ruhsatının bulunması ve iş makinalarının tescil edilerek bir sicile kaydedilmesi karşısında davaya konu aracın mülkiyetine yönelik bir ihtilaf bulunmadığı,

bu haliyle davanın zilyetliğin iadesi davası olup, zilyetliğin iadesi davalarında görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle dosyada görevli mahkemenin Silvan Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla mahkemenin görevsizliğine karar verilerek ortaya çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Yargıtaya gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 22 nci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir.”

Somut olayda, Silvan Asliye Hukuk Mahkemesince Mahkemesince kararında yetkili olduğu belirtilen Silvan Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine dosyanın gönderilmesi gerekirken dosyanın yargı yeri belirlenmesi için Dairemize gönderildiği anlaşılmaktadır. İki mahkeme arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı bulunması koşulunun henüz gerçekleşmemiş olup yargı yeri belirlenmesi koşulları oluşmadığından dosyanın mahalline iadesine karar vermek gerekmiştir.