Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10202 K.2025/9856

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... ili, ..., ... Mahallesi 991 ada 2 parsel sayılı taşınmazda hisse sahibi olduğunu, söz konusu taşınmaza fiilen el atılmış olduğunu, imarda da kısmen belediye hizmet alanı, kısmen rekreasyon alanında kaldığını belirterek proje bütünlüğü ilkesi gereği belirlenecek tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmaza Nilüfer Belediyesinin herhangi bir müdahalesinin bulunmadığını, dava konusu taşınmazın imar planında Belediye Hizmet ve Rekreasyon alanında kaldığını,davanın husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atılmadığını, dava konusu taşınmaz 1/5000 ölçekli ... Planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği ile Belediye Hizmet alanı ve Rekreasyon alanı olarak düzenlenmiş ise de bu plan değişikliklerinin ... 2. İdare Mahkemesi'nin 2016/1225Esas, 2017/1702 Karar sayılı kararıyla iptal edildiğini, dava dilekçesinde dava konusu taşınmaza ne şekilde el atıldığının belirtilmediğini, davanın görev yönünden reddi gerektiğini, uzlaşma dava şartının yerine getirilmediğini, el atma nedeniyle tazminat şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, taşınmazın fiilen yol olarak el atılan kısmının bedelinin davalı ... Başkanlığından, arta kalan ve kamuya ayrılacak alanlar içinde kalan kısmın bedelinin ise davalı ... Belediyesinden tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi kök raporu ve ek raporunda somut emsal olarak değerlendirmeye alınan taşınmazın yakın tarihli bir satış olmadığını ve dava konusu taşınmazla benzer özellikler göstermediğini, dava konusu taşınmaz ... Mahallesi sınırları içinde bulurken değerlendirmeye alınan somut emsal taşınmaz dava konusu taşınmaza uzak konumda bulunan Ataevler Mahallesi sınırları içinde olduğunu, belirlenen bedelin çok düşük olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumete ilişkin itirazlarının dikkate alınmadığını, istinaf kaldırma kararı sonrası alınan bilirkişi raporunda eksik inceleme ve hatalı değerlendirme neticesinde dava konusu taşınmaza emsal olabilecek başkaca emsal araştırılmaksızın, kök rapordaki taşınmaz emsal alınarak sadece değeri etkileyen unsurlar yönünden inceleme ve değerlendirme yapılarak belirlenen bedelin kabul edilemeyeceğini,

fen raporuna ekli krokide (A) ve (B) ile gösterilen kısımlardaki müdahalelerin kamulaştırmasız el atma tanımına uymadığı ve müvekkili Belediyenin mülkiyet hakkına dayalı kullanım olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsalin uygun olmadığını ve ıslah edilen bedele ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğunu, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, idari yargının görevli olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planında ... Hizmet Alanı ve Rekreasyon Alanında kaldığını ve ...

2. İdare Mahkemesinin 2017/1702 Karar sayılı kararı ile taşınmazın imar planının iptal edilmesi sebebiyle söz konusu parselin 1/1000 ölçekli İmar Planı bulunmadığını, plan değişikliğine konu olan dava konusu taşınmazın plansız durumda bulunması nedeniyle, Nilüfer Belediyesi'ne ait olan 4815 m²lik kısmının ... Hizmet Alanı, kalan kısmının ise Spor Alanı olarak düzenlenmesi yönünde 1/5000 ölçekli ...

Planı değişikliğinin İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlandığını, fiilen el atılmayan kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında " oyun alanında" kalmaktayken, ... ... Belediyesinin plan değişikliği yaparak rekreasyon alanı ve hizmet alanı olarak düzenlediği işlemin ...

2. İdare Mahkemesi'nin 2016/ 1225 Esas, 2017/1702 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, taşınmazın (A) ve (B) harfleriyle gösterilen kısımlarına asfalt yol ve kaldırım yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, bu kısmın sorumluluğunun davalı ... Belediyesi'ne ait olduğu, davalının da taşınmazda hissedar olduğu sabit olup fiilen el atılmayan kısım yönünden ise davalı ...

Başkanlığının taşınmazda hissedar olduğu gözetildiğinde fiili el atmanın varlığı kabul edilerek bu kısmın sorumluluğunun ... ...

Belediyesine ait olduğu değerlendirilerek imar planı değişikliğine ilişkin işlemin iptal edilmiş olmasının taşınmazın kamusal amaca tahsis edilmesi hususunu değiştirmeyeceği anlaşılmakla arsa vasfındaki taşınmaza dava tarihinden öncesine ait satış emsal alınmak suretiyle, taşınmazların eksik ve üstün yanları karşılaştırılarak değer biçilmesi yöntem ve aynı bölgeden gelen sonuç değerler de dikkate alındığında sonuç itibariyle yerinde görüldüğünden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. 3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Buna karşın;istinaf kaldırma kararı öncesi ... Mahallesi 1209 ada 9 parsel sayılı taşınmaz emsal alınarak emsal taşınmazın dava konusu taşınmaza göre %40 daha değerli olduğu belirtilerek değer biçildiği halde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerekçesi açıklanmadan aynı emsal taşınmazın dava konusu taşınmaza göre %70 daha değerli olduğu kabul edilerek değer biçilmesi nedeniyle rapor inandırıcı görülmediğinden, bilirkişi kurulundan değer oranları arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde ek rapor alınması gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.

4. ... ve UYAP sisteminde bulunan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtları üzerinden Dairemizce edinilen bilgiye göre; dava konusu 991 ada 2 parsel sayılı taşınmazın yargılama devam ederken 24.11.2022 tarihinde imar uygulamasına tabi tutulması sonucu tapu kaydının kapatılıp 991 ada 4 ve 991 ada 5 parsel sayılı taşınmazların oluştuğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, Mahkemece en son imar uygulamasına ait şuyulandırma cetvelleri ilgili Belediyeden istendikten, dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu gittiği yeni tapu kayıtları ilgili Tapu Müdürlüğünden getirtildikten, imar uygulaması sonucu yeni oluşan parsellerin imar planındaki özgülenme amacı ilgili ...

Başkanlığından sorulduktan, şuyulandırma öncesi ve sonrası çaplı krokiler ilgili Kadastro Müdürlüğünden getirtiltildikten sonra, mahallinde yeniden keşif yapılarak, imar uygulaması sonucu oluşan yeni parsellerin tapu kaydı zemine uygulanıp, yeni oluşan parsellere davalı idarece fiilen el atılıp atılmadığı, fiilen el atılmasa bile dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, kamuya tahsisli alan olarak ayrılıp ayrılmadığının, kamuya özgülenme durumunun devam edip etmediği tespit edilerek bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,