Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10629 K.2025/2728

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.01.2024 Tarihli 2023/100 Esas, 2024/52 Karar Sayılı Kararı

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 560 ilâ 571 inci maddeleri uyarınca açılan mirasta iade (mirasta denkleştirme) davalarının; aynı Kanun'un 576 ncı ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 11/a maddesi hükmü uyarınca terekenin açıldığı, bir başka ifade ile miras bırakanın son ikametgahı mahkemesinde görülmesi gerektiği, anılan bu yetki kurallarının kesin yetki olduğu, 6100 sayılı Kanun'un 11/a ve 19/1 maddeleri uyarınca anılan yetki kuralının kesin ve kamu düzeniyle ilgili olup, davanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetilmesi gerektiği, muris ...'in merkezî nüfu idaresi sistemindeki yerleşim yeri adresinin Çankaya/Ankara olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ankara 41. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.05.2024 Tarihli ve 2024/89 Esas, 2024/221 Karar Sayılı Kararı

Davacı tarafça murisin, davalının yönlendirmesi ile konu taşınmazı sattığı ve satış bedelinin ortak hesaba yatırıldıktan sonra, muris yoğun bakımda tedavi altında iken diğer mirasçılardan terekeyi kaçırmak amacıyla bedelin davalının kendi hesabına aktarıldığı iddiası ile miras hissesine düşen kısım yönünden alacak davası açıldığı, davalı tarafça durum inkar edilerek kendisinin alacaklı olduğunu belirterek davanın reddini savunulduğu, dava dilekçe içeriği ve anlatımlara göre açıkça davanın mirasta adi istihkak iddiasına dayalı alacak istemine ilişkin olduğunun anlaşıldığı,

bu anlamda dava dilekçesi içeriğine ve aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmalara göre istemin miras hukukundan kaynaklanan bir talep olmayıp 4721 sayılı Kanun'un 683 üncü maddesine dayanan adi istihkaktan kaynaklanan alacak isteğine ilişkin olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle, 6100 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinde düzenlenen, kesin yetki kuralı niteliğindeki mirastan doğan davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olması durumunun eldeki davada söz konusu olmadığı,

dosyada davalının adresinin Ankara Batı Mahkemeleri yargı çevresinde kaldığı ve bu anlamda genel yetki anlamında usulüne uygun ileri sürülmüş bir yetki itirazı da yine söz konusu olmadığı, bu nedenlerle yetkili mahkemenin İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 669 uncu maddesi uyarınca mirasta denkleştirme yapılması istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Mirastan doğan davalarda yetki” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının a bendi şöyledir: “(1)Aşağıdaki davalarda, ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir: a) Terekenin paylaşılmasına, yapılan paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine, miras sebebiyle istihkaka ilişkin davalar ile mirasçılar arasında terekenin yönetiminden kaynaklanan davalar. b) Terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalar.”

3. 4721 sayılı Kanun'un “Mirasta denkleştirme - Mirasçılar arasında” başlıklı 669 uncu maddesi şöyledir:

“Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler. Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tâbidir. Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.”

4. 4721 sayılı Kanun'un “Tenkis Davası " başlıklı 560 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.”

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinde mirastan doğan davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkili mahkeme olarak düzenlenmiştir.

2. Dosya kapsamından, murisin son yerleşim yeri adresinin Çankaya/Ankara olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Ankara 41. Asliye Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ankara 41. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,