Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11172 K.2025/3118

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Tekirdağ 1. İş Mahkemesinin 05.06.2024 Tarihli ve 2024/75 Esas, 2024/161 Karar Sayılı Kararı

Kurum işleminin denetlenmesi gereken davalarda, işlemi gerçekleştiren şubenin bulunduğu yer ya da genel yetki kuralları gereği davalının yerleşim yeri mahkemesinin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkili olduğu, davaya konu edilen aylık bağlama ve aylık kesme işlemlerini yapan Sosyal Güvenlik Kurumu Müdürlüğü'nün Çerkezköy Sosyal Güvenlik Kurumu Müdürlüğü olduğu, ayrıca davalının yerleşim yeri adresinin de İstanbul Anadolu Mahkemelerine bağlı olduğu, her ne kadar icra takibi Tekirdağ'da yapılmış ve takipte yetkiye itiraz edilmemesi nedeniyle icra dairesinin yetkisi kesinleşmiş olsa da bunun icra dairesinin bağlı olduğu mahkemeleri de yetkili hale getirmeyeceği, davalının vekilinin yetki itirazında haklı olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul Anadolu 51. İş Mahkemesinin 18.09.2024 Tarihli ve 2024/910 Esas, 2024/20 Karar Sayılı Kararı

Davanın niteliği itibari ile mahkemece resen gözetilebilecek kesin yetkinin söz konusu olmadığı, davalı tarafça usulüne uygun yetki itirazında bulunulmadığı ve yetkili mahkemenin doğru bir şekilde gösterilmediği halde mahkemece resen yetkisizlik kararı verilemeyeceği, somut olayda davalı ... tarafından yasal süresinden sonra sunulan cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunulduğu, yetki itirazında yetkili mahkemelerin İstanbul Mahkemeleri olarak belirtildiği, buna rağmen mahkemece İstanbul Anadolu Mahkemeleri yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verildiği, İstanbul ilinde birden fazla yetki çevresi bulunduğu gözetildiğinde davalı vekili tarafından yetkili mahkemenin doğru olarak gösterilmediği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, itirazın iptali davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un 6 ıncı, 7 nci, 10 uncu, 17 nci ve 18 inci maddeleri

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için Tekirdağ İcra Müdürlüğünde takip başlatıldığı, davalının sadece borca itiraz ettiği, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de dava dilekçesinin davalıya 01.04.2024 tebliğ edildiği, davalı vekilince cevap dilekçesi vermesi için gereken yasal süre geçtikten sonra 29.04.2024 tarihli dilekçesi ile yetki itirazında bulunduğu, bu haliyle davalının süresinde ve usulüne uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Tekirdağ 1. İş Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Tekirdağ 1. İş Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,