Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11213 K.2025/7477

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi uyarınca taşınmazın geri alınması, mümkün olmaması hâlinde kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece, Bölge Adiye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne kabulüne karar vermiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; murislerine ait İstanbul ili, ..., Mahallesi 1 25... parsel sayılı 699 m² büyüklüğündeki taşınmazda 1/2 hisse sahibiyken ... tarafından söz konusu taşınmazın üzerinden yol geçirileceği gerekçesi ile kamulaştırma işlemleri yapıldığını, ... tarafından kamulaştırma işlemlerinin usul ve kanuna aykırı olarak yürütüldüğünü, müvekkiline her hangi bir kamulaştırma bedeli ödenmediğini, davalı idarenin daha sonra dava konusu taşınmazı kamulaştırma kapsamı dışında bırakılmasına karar verdiğini, birçok kez Karayolları Genel Müdürlüğüne müracaatlarda bulunulmasına rağmen sonuç alınamadığını,

davalı idare adına kayıtlı olan taşınmazın 1/2 hissesi üzerindeki davalı idare adına olan hissenin iptali ile taşınmazın 1/2 hissesinin müvekkili ... adına tesciline, tapu iptal ve tescil talepleri uygun görülmediği takdirde kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parsel hakkında ... 1. Bölge Müdürlüğünden kamulaştırma işlem dosyasının celbi gerektiğini, dosya incelendiğinde davacı vekilinin taleplerinin haklı olmadığının ortaya çıkacağını, dava konusu yerin kamulaştırma tarihinde köy hudutları dahilinde arazi vasfında bir yer olduğunu ve bu sebeple yapılaşmaya müsait olmadığını, arsa olamayacağını, belirterek usulden ve esastan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.01.2022 tarihli ve 2019/664 Esas, 2022/64 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.12.2022 tarihli ve 2022/1702 Esas, 2022/1988 Karar sayılı kararı ile Mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 14.12.2022 tarihli ve 2022/1702 Esas, 2022/1988 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosya kapsamından davalı ... tarafından aynı kamulaştırma kapsamında birden fazla taşınmazın aynı amaçla kamulaştırıldığı anlaşıldığından, Mahkemece aynı kamulaştırma kapsamındaki diğer taşınmazlara ilişkin tüm kamulaştırma evrakları varsa açılan bedel artırım ya da kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarına ilişkin kararlar getirtilip taşınmazların kamulaştırma bedellerinin kesinleşme tarihi ile taşınmazlarda davalı idarece kamulaştırma kararı sonrası çalışmaya başlanıp başlanmadığı hususları da araştırılarak sonucuna göre 1 ve 5 yıllık hak düşürücü sürelerin ne zaman başladığı ve geçip geçmediği hususlarının tespiti gerekirken eksik inceleme ile karar verildiğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesine Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararın gereğince inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, davalı idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesinin doğru olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek temyiz yolun başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık,2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca taşınmazın geri alınmasına ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Buna karşın 2942 sayılı Kanun'nun 23 üncü maddesinde yer alan ''mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, taşınmaz malını geri alabilir.'' hükmü gereği davacıların kamulaştırma bedelini faizi ile birlikte depo etmesi sağlanmadan eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirir.

4. Davalı idare harçtan muaf olduğu hâlde, aleyhine harca hükmedilmesi doğru değildir.

5. Davanın niteliği gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,