Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11298 K.2025/8667

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ...Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, ..., ... Mahallesi 215 89... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; Danıştay kararının tebliğinden sonra müvekkili idareye teklifte bulunulduğunu ve 10.07.2017 tarihinde verilen cevapla anlaşma sağlanamadığını, 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra davanın açılması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, taşınmaz bedelinin tespitinde müvekkili idarenin uğrayacağı zararların da göz önünde tutulmasını, taşınmaz üzerindeki trafo merkezinin başka yere taşınması için uygun bir yer bulunması, montaj bedeli, demontaj bedeli vb. taşımadan kaynaklanacak tüm kurum zararının giderilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın malikinin müvekkili şirket olmadığını, taşınmazın mülkiyetinin ... Genel Müdürlüğüne ait olup sadece kullanım hakkının müvekkili şirkete ait olduğunu, bu nedenle müvekkili şirket yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, taşınmaz üzerinde bulunan trafonun kaldırılması hâlinde, yeni bir trafo merkezinin kurulmasının müvekkili şirkete ek bir maliyet getireceğini, yeni kurulacak trafo merkezi bedelinin tespiti ve bu bedelin davacı tarafından müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.04.2018 tarihli ve 2017/954 Esas, 2018/525 Karar sayılı kararı ile davalı ...Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı ... Genel Müdürlüğüne ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı ... Genel Müdürlüğü adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 05.04.2018 tarihli ve 2017/954 Esas, 2018/525 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 23.09.2021 tarihli ve 2020/1015 Esas, 2021/1695 Karar sayılı kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, üzerindeki yapıya resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülerek bedelinin belirlenmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davacı idare ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 23.09.2021 tarihli ve 2020/1015 Esas, 2021/1695 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal alınan ... Mahallesi 293 93... parsel sayılı taşınmaz dava konusu taşınmaza 9,70 kilometre uzaklıkta ve farklı mahallede olup emsal alınamayacağından bilirkişi raporunun inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli bulunmadığı ve Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrasının dördüncü ve yedinci cümlesinin kısmen Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı ... Genel Müdürlüğüne ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı ... Genel Müdürlüğü adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal seçiminde uyulması gereken kurallara itibar edilmediğini, tek emsal alınması doğru olmadığını, emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmaz ile benzer niteliklere sahip olmadığını, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, taşınmaz üzerindeki yapının bedelinin yüksek hesaplandığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, emsal satışların yeterince temin edilmediğini, trafonun taşınacağı yerin temini, montaj bedeli ve demontaj ile montaj için gerekli işçilik bedelinin hesaplanmadığını, davalılar lehine ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her bir davalı için ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, henüz gerçekleşmeyen ve internet üzerinden yayımlanan bir ilanın emsal kabul edilmesi suretiyle taşınmaza değer biçildiğinden, rapor hüküm kurmaya elverişli ve inandırıcı görülmemiştir.

3. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ve dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede uygulanan düzenleme ortaklık payı oranının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.

4. Bozma öncesi hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmaz üzerinde yer alan trafonun demontaj bedelinin hesaplanarak kamulaştırma bedeline ilave edildiği ve bu hususun bozmaya konu edilmediği anlaşıldığı hâlde, bozma sonrasında hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde trafo ve elektrik tesisatının bulunmadığı gerekçesiyle demontaj bedelinin ilave edilmemesi suretiyle eksik bedel hesaplanması doğru değildir.

5. Kabule göre de davacı idare tarafından fazla depo edilen ve iadesine hükmedilen bedelin hükümde açıkça gösterilmemesi suretiyle infazda tereddüte yol açılması hatalıdır.

6. Davacı idare harçtan muaf olmadığı hâlde aleyhine harca hükmedilmemesi isabetli bulunmamıştır.

7. Davalı ...Ş. hakkında husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verildiği gözetilerek lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin temyiz itirazının kabulüne,

2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idareden ve davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,