Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11523 K.2025/10026

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 8 nci maddesi uyarınca (trampa sözleşmesi nedeniyle) kamulaştırılan taşınmaza yönelik kamulaştırma işleminin iptali ve bu nedenle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davacı ...'ün açtığı dava yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davacılar yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davacı ...'ün açtığı dava yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davacılar yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekili istinaf başvurusunun esastan reddi ile davalılar vekili istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılara ait ... ili, ... Mahallesi 1561 parselle ilgili kamulaştırma kararı alınmasının ardından davacılar ile idare arasında 12.11.2015 tarihinde trampa sözleşmesi imzalandığını, davacıların 1561 parseli Hazineye, Hazinenin de ...

Mahallesi 26 ada 4 parseli davacılara devrettiğini, 26 ada 4 parselin imar planında akaryakıt istasyonu olduğunu ve bunun sözleşme metnine dercedildiğini, ancak imar planının iptal edilmesi ile taşınmazın plansız alanda kaldığını, 03.05.2018 ve 09.05.2018 tarihli ihtarnamelerle davacılar tarafından sözleşmenin feshedildiğini ileri sürerek 26 ada 4 parselin Hazineye iadesini, 1561 parselin ise iadesi fiilen mümkün olmadığından trampa sözleşmesinde biçilen değerin dava tarihine güncellenmesi ile bulunacak rakamın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı idareler vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma işlemlerinin kanunda öngörülen prosedüre uygun olarak yürütüldüğünü, 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca geri dönüşün mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ün açtığı dava yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davacılar yönünden ise tazminat isteminin kabulüne davacılar adına kayıtlı ... ilçesi, ... Mahallesi 26 ada 4 parselin tapu kaydının iptaline ve Maliye Hazinesi adına tesciline, alacakların davalılar tarafından ödenmesiyle tapu naklinin aynı anda ifasının gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacılar lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı idareler vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma işlemlerinini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından gerçekleştirildiğini, Hazine adına açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, 2942 sayılı Kanun'un 8 inci ve 26 ncı maddeleri uyarınca tapudan devir ve terkin işleminin gerçekleştiğini, taşınmazın plan iptaline yönelik idari yargı kararı nedeni ile temyiz başvurusunda bulunulduğunu, 2942 sayılı Kanun'un 8 inci ve 26 ncı maddeleri uyarınca davacıların dava açma hakkının olmadığı, belirlenen bedelin fahiş olduğunu, red edilen kısım için idare yararına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre el atma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, taşınmaz davalı ..., Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yetki ve sorumluluk alanında kaldığından husumetin doğru yöneltildiği, davanın niteliği gereği davacılar yararına maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı;

ancak dava konusu taşınmazın davalı ..., Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yetki ve sorumluluk alanında kaldığı gözetilerek Hazine aleyhine hüküm kurulmaması gerektiğinin düşünülmemesi, tescil hükmünün Hazine adına kurulması gerektiğinin dikkate alınmaması, davanın kısmen reddine karar verildiğinden reddedilen kısım yönünden davalı idare yararına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekili istinaf başvurusunun esastan reddi ile davalılar vekili istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak,

yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.

3. Somut olayda davalı idare ile davacılar arasında 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereğince anlaşma tutanağı tanzim edilmiş, taraflar arasında varılan uzlaşma sonucunda tapu maliki bedeli karşılığında tapuda ferağ vermiştir. 2942 sayılı Kanun'un 8/7 nci maddesi uyarınca “satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ” hükmü getirildiğinden davanın reddi yerine kabulü hatalı olup karar bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,