Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11934 K.2025/9038

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekili ile davalı ... vekili ve bir kısım dahili davalılar ... vd. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 151 ada 28 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespitini istemiştir.

2. Dahili davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmaya konu taşınmaz üzerinde bulunan evlerin muris ... tarafından yapıldığını, bu sebeple bu evler üzerinde mirasçıları olan davalıların hak sahibi olduğunu, yine arsanın da muvazaalı olarak davalı ... tarafından üzerine geçirildiğini savunarak tapu iptal ve tescil istemiyle açılan davanın eldeki dava yönünden bekletici mesele yapılmasını istemiştir.

3. Dahili davalı ..., usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.08.2016 tarihli ve 2016/71 Esas, 2016/269 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2016 tarihli ve 2016/148 Esas, 2016/156 Karar sayılı kararıyla istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; kapama fındık bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değerinin tespit edilmesinde, üzerinde bulunan yapılara ise aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesinde bir isabetsizlik görülmediği;

ancak, dava konusu taşınmazın tapu kaydında (A) harfi ile gösterilen iki katlı kargir evin ... oğlu ...'a ve (B) harfi ile gösterilen tek katlı kargir evin ise ... oğlu ...'a ait olduğuna ilişkin muhtesat şerhleri bulunduğu anlaşıldığından bu kişilerin davaya dahil edilerek beyanlarının alınması ve sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesinin doğru olmadığı,

7139 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası gereğince bankaya yatırılacak bedel yönünden 7139 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kamulaştırmaya konu taşınmaz üzerindeki muhdesat sahipleri olan ... mirasçıları ile ...'ın davaya dahil edildiği, ... mirasçıları dahili davalıların dosyaya sunmuş oldukları cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazın murisleri ...'a ait olduğu, bu hususta tapu iptal ve tescil istemiyle açmış oldukları davanın eldeki dava yönünden bekletici mesele yapılması gerektiği yönünde beyanda bulunduğu, ancak bozma kararında söz konusu davanın eldeki dava yönünden bekletici mesele yapılmasına dair herhangi bir açıklamanın bulunmadığı,

mahallinde yapılan keşif gözleminde, dava konusu taşınmaz üzerinde 2 katlı betonarme bina, tek katlı betonarme kaba inşaat halinde yapı ve altı ahır üstü mesken olan yöreye uygun ev bulunduğunun belirtildiği, 01.04.2016 tarihli fen bilirkişisi raporunda ve eki krokide kamulaştırılan alanın belirlendiği, yapılardan yığma kagir yapının kamulaştırma alanı dışında kaldığının anlaşıldığı,

öte taraftan, kamulaştırma sınırı içinde kalan ve (B) harfi ile gösterilen tek katlı betonarme karkas yapının kamulaştırma bedelinin malik ... tarafından alındığının beyan edilmesi karşısında, işbu yapının kamulaştırma bedeli olarak belirlenen 33.008,98 TL bedelin davalı ...'dan alınarak davacı idareye iadesi gerektiği, taşınmazın zemin değeri olan 26.732,59 TL ile saha beton bedeli olan 8.479,04 TL'nin davalı ...'a, taşınmaz üzerindeki (A) harfi ile gösterilen muris ...'a ait olduğu kabul edilen 2 katlı betonarme karkas yapı bedeli olarak tespit edilen 119.744,01 TL'nin ise tüm mirasçılarına ödenmesi gerektiği,

bu durumda davalı ... adına fazladan depo edilen 95.795,208 TL'nin de davacı idareye iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... vekili ve bir kısım dahili davalılar ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; hüküm altına alınan kamulaştırma bedelinin ilk karar ile davalı derhal ödenmesine karar verildiği dikkate alındığında faiz bitiş tarihinin ilk karar tarihi olması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Dahili davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin düşük olup taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, taşınmazın değerinin yeniden tespiti gerektiğini, davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; tapuda (A) harfi ile gösterilen ...'a ait iki katlı kagir evin kamulaştırılmadığını, bu bina ile ilgili kendisine ödeme yapılmadığını, davalıya ait iki katlı betonarme bina ile ...'a ait tek katlı betonarme binanın kamulaştırıldığını, ...'a ait yapının kamulaştırma sahası dışında kaldığını, taşınmaz üzerindeki yapıların kime ait olduğuna dair tespit yapılmadan karar verildiğini, davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davacı idare vekili ile davalı ... vekili ve bir kısım dahili davalılar ... vd. vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; dava konusu taşınmazın mülkiyetinin ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/585 Esas sayılı dava dosyasında ihtilaflı olduğu anlaşıldığından, 2942 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili dava dosyası getirtilip taşınmaz hakkındaki mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın taraflarına aynı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca tebligat yapılıp taraf teşkili sağlandıktan sonra, tespit edilen kamulaştırma bedelinin mülkiyet ihtilafına ilişkin bahse konu davanın sonucuna göre belirlenecek olan hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ile 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

5. Kabule göre de; dahili davalılar ... mirasçılarına ödenmesine karar verilen 95.795,208 TL kamulaştırma bedeli işbu davalılar adına açılacak hesaba depo ettirilmeden yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekili ile davalı ... vekili ve dahili davalılar ... vd. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekili ile davalı ... vekili ve dahili davalılar ... vd. vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ...'dan ve dahili davalılar ... vd. den peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, dahili davalı ... vd. den aşağıda yazan kalan temyize başvurma harcının alınmasına,