Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12327 K.2025/10635

Taraflar arasındaki kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun'un) 23 üncü maddesi gereği geri alım istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle. Yalova ili, ... ilçesi, ... Köyünde bulunan ve eski parsel numaraları 349, 296, 297, 304, 305, 306, 393, 394, 395, 396, 538, 552, 522, 527, 544, 546, 547, 548, 550 ve 551 olan 20 adet taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesine dayanılarak 14.10.2002 tarihinde yapılan protokolle Belediye Hizmet alanı, Belediye Hizmet ve Eğitim Alanı, Rekreasyon Alanı, Piknik Alanı ve Bölgesel Spor Alanı amacında kullanılmak üzere ...

Belediye Başkanlığına satışının Bakanlık Makamının 18.07.2002 tarihli olurları ile uygun görüldüğüne ilişkin yazıları gereğince ... Belediyesine devredildiğini ve taşınmazların tapu kaydına 04.03.2003 tarihli devir şerhi konulduğunu, bu taşınmazlardan 296, 297 ve 544 parsel sayılı taşınmazlar dışındaki 17 adet taşınmazın 05.10.2015 tarihinde yapılan imar uygulaması ile birleşerek 114 ada 2 parsel nolu taşınmazın oluşturulduğunu, ...

Belediyesince 19.01.2016 tarihli ve 124 sayılı yazısıyla taşınmazın tapu kaydında bulunan devir şerhinin terkininin talep edildiğini, oluşan 114 ada 2 parsel nolu taşınmazın devir amacında kullanılmadığı tespit edildiği gibi imar planında da ... alanı olarak ayrıldığının görüldüğünü, taşınmazın devir amacında kullanılmaması ve imar planının değiştirilmiş olması nedeniyle devir şerhinin terkin edilip edilmeyeceğiyle ilgili olarak 09.02.2017 tarihli ve 4402 sayılı Bakanlık Mukamının oluruyla,

taşınmazın devir işlemi sonrasında 2942 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi ve Belediye ile yapılan protokolün 4 üncü maddesinin (b) fıkrasına aykırılık bulunması nedeniyle Hazinenin geri alım hakkının doğduğunun bildirildiğini belirterek 114 ada 2 parsel nolu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın devir amacında kullanılmaması ve imar planının değiştirilmiş olması nedeniyle devir şerhinin terkin edilip edilmeyeceğiyle ilgili Bakanlık ile yapılan yazışmalar sonucu 09.02.2017 tarihli Bakanlık Oluruyla taşınmazın devir işlemi sonrasında 2942 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi ve Belediye ile yapılan protokolün 4 üncü maddesinin (b) bendine aykırılık bulunması nedeniyle Hazinenin geri alım hakkının doğduğunun bildirildiğini, davalı idareye taşınmazları iade etmesinin bildirildiğini, 03.03.2017 tarihli yazı ile tescile muvafakat edilmeyeceğinin bildirildiğini,

geri alım sebebi bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca; kamulaştırılan taşınmazın geri alınabilmesi için kamulaştırma bedelinin kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem ve tesisat yapılmamış olması ve kamu amacına yönelik hiçbir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz malın olduğu gibi bırakılması gerektiği, geri alma hakkının doğmasından itibaren 1 yıl içinde kullanılmayan hakkın düşeceği,

aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmazın durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek geri alma hakkının doğumu taşınmazların tümüne göre belirleneceği, dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde belirlenen yasal koşullar oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi yerinde olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,