Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13474 K.2025/10262

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... hakkında davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davalı ... hakkında davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar ... vd. ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ... vd. ve davalı ... Müdürüğü vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl dava davacıları ... vd. vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 83 parsel sayılı taşınmazın 23.01.1976 tarihli kamu yararı kararına istinaden ... tarafından kamulaştırıldığını, kamulaştırma işlemleri sırasında taşınmazın mülkiyet ihtilafına ilişkin Mudanya Kadastro Mahkemesinde davalı olduğunu, kadastro mahkemesinin yargılaması esnasında taraflardan biri olan murislerinin vefatı üzerine iştirak halinde mülkiyet ile dava konusu taşınmazın 3/12 hissesinin maliki olduklarını, davalı ...'nün yol geçirmek suretiyle el atılan taşınmazın kullanılamaz hale geldiğini ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargılama esnasında davacıların payı Mudanya Sulh Hukuk Mahkemesin'in 16.05.2011tarihli, 2010/754Esas, 2011/444Karar sayılı ortaklığın giderilmesi davası sonucu ihale yoluyla satış suretiyle ... İnşaat Mobilya Dekorasyon San. Tic. A.Ş.'ne tescil edilmiştir.

2. Birleştirilen davalar davacısı ... İnşaat Mobilya Dekorasyon San. Tic. A.Ş. vekili dava dilekçelerinde; dava konusu taşınmaza usulüne uygun kamulaştırma yapılmadan yol yapılmak suretiyle el atıldığından şimdilik 10.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden ve taşınmazın ana arterlerde kalması nedeniyle de şimdilik 20.000,00 TL tazminatın dava tarihinde itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Belediyesi'nden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı idarece Bursa- Mudanya (....) arası Devlet yolunun sınırları dahilindeki taşınmaz mallar için 1976/17 sayılı 23.01.1976 tarihinde Kamu Yararı Kararı verildiğini, idarenin, kamulaştırma kararına müteakip kamulaştırılan taşınmaz malın kıymet takdirini yapmış olup tespit edilen bedeli bankaya yatırıldığını bunlara rağmen kabul anlamına gelmemek kaydıyla dava dilekçesinde talep edilen tazminat miktarı fahiş olup bu yönüyle de davanın kabulünün mümkün olmadığını,

ayrıca dava dilekçesinde el atıldığı iddia edilen yerlere davalı idarenin müdahalesinin olup olmadığının keşif sonunda netleşeceğinden bu konuda ayrıca beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, dava niteliği itibariyle kamulaştırmasız el atma davası olup yapılması gereken fiiliyatta taşınmazın ne kadarına müdahale edildiğinin tespiti olduğunu zira kamulaştırma planında gösterilen miktarın tamamına el atılmamış olabileceğini taşınmazın el atma tarihindeki niteliklerine göre dava tarihindeki değerinin belirlenmesi gerekeceğini,

taşınmazın el atma tarihindeki kadastro parselimi imar parselimi olduğunun belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... hakkında husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ... vd. ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili olan davacılara ait hissenin ortaklığın giderilmesi yolu ile yani cebri satış sonucu satıldığı ve tüm hisselerin davacı ...

A.Ş.'ne geçtiği, davacıların taraf sıfatının kalmadığı gerekçesi ile uyaptan ve karardan silinmelerine karar verildiğini, bu karar haksız ve hukuka aykırı olduğunu, taşınmazın devri davacıların rızaları dışında cebren satılmış olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)125 inci maddesinin uygulanması mümkün olmadığını, davalı idare tarafından yapılan kamulaştırmasız el atma eyleminin tabiri caizse mağduru konumunda olan bu eylemden zarar gören diğer davacı ...

A.Ş. değil davacı müvekkilerin bizzat kendileri olduğunu, yerel mahkeme ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesi dava konusu talep olan tazminat istemini hatalı bir şekilde diğer davalı ... A.Ş. lehine hükmettiğini, metninde geçen ve 22.07.2020 tarihinde eklenen ek cümle olan "Bu takdirde dava davacı aleyhine sonuçlanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.

" ibarelerinin ruhunu ele alındığında; davanın reddi halinde dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olacaksa, kabulü halinde de işbu yargılama giderlerinin beraber alacaklısı olacağını, ancak Yerel Mahkeme tarafından yargılama giderleri de sadece diğer davacı ... A.Ş. lehine hükmedildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bursa ili, ... ilçesi, ... Köyü 83 parsel sayılı taşınmazın bir kısmına kamulaştırmasız el atıldığından ötürü ... ve ... aleyhine açılan davada, ... dava konusu yerin 6215 m²'sinin 23.01.1976 tarihinde kamulaştırma kararı alındığını ancak mülkiyet ihtilaflı olduğundan tebligat yapılmadığını, ...

Köyünde umumi ilan yerinde ilan yapıldığını bu durumda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) mülga 17 inci maddesine göre taraflara tebliğ edilen bir kamulaştırma işlemi olmadığından dolayısıyla tamamlanmış bir kamulaştırma işleminden olmadığından,

fen bilirkişi Harita ve Kadastro Mühendisi ...'in 28.08.2015 tarihli raporuna göre (A) ile gösterilen 3.335,97 m2'lik alana ... (eski tarihli hava fotoğrafı ve memleket haritasına göre) 1977'den itibaren el atıldığı tespit edildiği bu nedenle bu alanın tazminat miktarı tespiti için 2942 sayılı Kanun'un 6487 sayılı Kanun'la değiştirilen geçici 6 ncı maddesi hükümleri uygulanarak 1977 yılında arazi niteliğinde olduğundan zirai gelir metoduna göre ve maktu harç ve vekâlet ücretine alınarak,

aynı bilirkişi raporunda ise (B), (C) ve (D) harfleri ile gösterilen kısımlara ise 2012 yılında yapılan yol genişletme çalışmaları ile davalı ...'nce el atıldığından, dava konusu taşınmazın 1983 tarihinden sonra arsa vasfında olması nedeniyle dava konusu taşınmazın (B), (C) ve (D) harfleri ile gösterilen kısımlarına emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Dava konusu taşınmazın mülkiyeti yargılama sırasında değiştiğinden, 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesi uyarınca eski maliklerin taraf sıfatı kalmadığından istinaf başvuruları yerinde görülmediğinden esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ... vd. ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,