Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13675 K.2025/9783

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... köyü 38666 ada 9 parsel, 38667 ada 1 parsel, 38668 ada 57, 75 ve 76 parsel, 38674 ada 1 parsel, 38676 ada 1 parsel, 38677 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.05.2022 tarihli ve 2021/1759 Esas, 2022/1599 Karar sayılı kararı ile arazi niteliğindeki taşınmazlara olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği,

ancak Daire denetiminden geçen aynı bölgeye ait kamulaştırma dosyalarında taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planına, yerleşim yerlerine ve şehir merkezlerine yakınlığı dikkate alınarak %200 oranında objektif değer artışı uygulanması ve dava konusu 38667 ada 1 parsel, 38668 ada 75 ve 76 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ağaç bedellerinin kamulaştırma bedeli yerine, taşınmazların irtifak öncesi değerine eklenmesi yönlerinden yeniden hesaplama yapılan bilirkişi ek raporu hükme esas alınmak suretiyle taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun davacı idare yönünden esastan reddine,

davalı yönünden kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 25.05.2022 tarihli ve 2021/1759 Esas, 2022/1599 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazlar üzerinde yapılan toplulaştırma çalışmalarının kesinleştiği ve tapuda tescil edildiği anlaşılmakta olup, toplulaştırma işlemi sonucu oluşmuş yeni tapu kayıtları ile ölçekli krokilerin ilgili ...

Müdürlüklerinden temin edilerek, davalının hak sahipliğinde değişiklik olup olmadığı, yeni bir paydaşın hak sahibi olarak yer alıp almadığı, ayrıca dava konusu taşınmazın sınırlarında, kamulaştırılan alan ve irtifak alanında değişiklik olup olmadığı tespit edilmek suretiyle, toplulaştırma sonucu yeni oluşan yüzölçümüne göre kamulaştırma ve irtifak bedellerinin yeniden tespiti için bilirkişi heyetinden ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiği ve tespit edilen kamulaştırma bedelinin,

İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile davalıya ödenmesine hükmedilen 69.409,16 TL’lik kısmına dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten İlk Derece Mahkemesinin ilk karar tarihi olan 13.06.2019 tarihine kadar, 361.641,36 TL'lik kısmına İlk Derece Mahkemesinin son karar tarihi olan 28.06.2021 tarihine kadar, Bölge Adliye Mahkemesinin kararıyla artan 150.997,17 TL’lik kısma ise Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi olan 25.05.2022 tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde faiz hükmü kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan Yargıtay bozma kararı doğrultusunda eksik hususların giderilmesi için fen bilirkişisinden ek rapor alındığı, fen bilirkişisinin ek raporuyla hüküm tesisi mümkün olmadığından yeniden oluşturulan bilirkişi heyetiyle keşif icra edildiği, keşif neticesinde düzenlenen bilirkişi heyeti raporunun Daireye sunulduğu, tarafların itirazları üzerine birden fazla ek rapor alındığı, en son alınan 02.07.2024 tarihli ek rapordan ve dosyaya getirtilen belgelerden toplulaştırma işlemiyle dava konusu yapılan 38668 ada 57 parsel 47580 ada 7 parsele.

38666 ada 9 parsel, 38674 ada 1 parsel, 38668 ada 75 ve 76 parsel, 38667 ada 1 parsel 47650 ada 10 parsele. 38667 ada 4 ve 5 parsel 47645 ada 6 parsele dönüştürüldüğü, yeni oluşan parsellerin toplam ve irtifak alanları üzerinden kamulaştırma bedellerinin bilirkişi heyetine tekrar hesaplattırıldığı, ayrıca infaza imkân verecek şekilde ölçekli kroki hazırlatıldığı, daha önce depo edilen ve ödenen bedeller dikkate alınarak eksik kalan bedelin tamamlatıldığı,

sonuç olarak usul ve yasaya uygun şekilde hazırlanan ve hüküm kurmaya elverişli görülen 02.07.2024 tarihli ek bilirkişi raporu doğrultusunda toplam 677.105,58 TL kamulaştırma bedeli üzerinden temyiz aşamasında kesinleşen hususlar dikkate alınarak davanın kabulüne ve kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların sulu tarım arazisi olarak kabul edilmesi suretiyle kamulaştırma bedelinin yüksek hesaplanmasına neden olunduğunu, objektif değer artış oranı ile değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde değerlendirilen unsurların mükerrer olarak objektif değer artış oranının tayininde de dikkate alındığını, toplulaştırma ile oluşan 47650 ada 10 parsel sayılı taşınmazda 5.063,83 m²lik irtifak alanının,

47580 ada 7 parsel sayılı taşınmazda 240,12 m²lik irtifak alanının ve 47645 ada 6 parsel sayılı taşınmazda 74,52 m²lik irtifak alanının toplulaştırma öncesinde bir mahkeme kararı veya anlaşma tutanağı ile tesis edildiğini, bu nedenle yeniden bedel hesaplamasına dahil edilmemesi gerektiğini, müvekkili idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,