Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13719 K.2025/10712

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili, ... ilçesi ... köyü 551parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı kayyımına ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarında taşınmazların bedeli doğru şekilde hesaplanmadığını, davaya konu 551 parsel sınırları dışına taşan yapıların bedelinin kamulaştırma bedelinde dikkate alınmaması gerektiğini, yapılarla ilgili yapılan hesaplamalar, yapı sınıfı hatalı olup kanuna ve bilimsel esaslara uygun olmadığını, bilirkişiler raporlarını hazırlarken tek bir yıla ait veriler üzerinden değerlendirme yapmak yerine son beş yıla ait verilerin kullanılması gerektiğini, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerine uyulmadan hesaplama yapıldığını, bu şekilde kamulaştırma bedeli çok yüksek hesaplandığını,

Verim miktarları ve ürün fiyatları resmi verilerin aksine yüksek alındığını, buna karşılık üretim masrafları ile kapitalizasyon faiz oranı düşük alınarak dava konusu taşınmazın metrekare bedeli suni olarak yükseltildiğini, bilirkişi kurulu arazinin toplam hesaplanan bedeline %30 objektif değer artışı da ilave ederek kamulaştırma bedelinin yüksek hesapladığını ileri sürerek istinaf yoluna başvuruda bulunmuştur.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişilerce ilk istinaf incelemesi öncesindeki (2017/58 E) hesaplamada %50 objektif değer artış oranı uygulanmışken ve İstinaf Mahkemesi tarafından objektif değer artış oranına ilişkin bir kaldırma kararı olmamasına rağmen bir önceki karardan farklı olarak %30 objektif değer artış oranı uygulandığını, bu oran değişikliğine ilişkin hiçbir gerekçe de belirtilmediğini, dava konusu taşınmaza göre yola ve köye daha uzak olan taşınmazlar için sırasıyla;

%125, %125 ve %80 objektif değer artış oranı uygulanırken dava konusu taşınmaz için %30 objektif değer artış oranı uygulanması hakkaniyete aykırı olduğunu, 2 yıllık münavebe sistemi uygulanarak taşınmazın değerinin yeniden tespit edilmesi gerektiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/2 sinden fazla hesaplanmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, yapıların 16-20 yıllık hesaplanması sadece bilirkişilerin gözlemine dayandırıldığını, mahkemece dava konusu taşınmaza ait uydu görüntülerinin istenerek 10-15-20 yıllık uydu görüntülerinin incelenmesi ve buna göre rapor hazırlanması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvuruda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda davaya konu taşınmazın sulu arazi olarak değerlendirilip, bu niteliğine uygun olarak buğday, slajlık mısır, dane mısır ve buğday samanı münavebesi alınarak, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre değer biçilip kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin tüm davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Kararda dava konusu taşınmazın parsel numarası maddi hata sonucu hatalı gösterildiği anlaşılmış olup doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni gereği, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 inci fıkrasında geçen "555" sayısı çıkartılarak yerine "551" sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,