Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13919 K.2025/10764

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... ile davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ... ilçesi, ... köyü kök 1290 parsel sayılı taşınmazın davalı ... tarafından kamulaştırıldığını, kamulaştırma neticesinde adı geçen idare adına tescil edildiğini, davacılara herhangi bir bedel de ödemediğini, taşınmazın davalı idareler tarafından kullanıldığını belirterek belirlenecek tazminatın davalı idarelerden tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 30 günlük hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiği, dava konusu taşınmazda müvekkili idarenin fiilen kullanımının olmadığı, düzenleme ortaklık payı kesintilerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma başvurusunun olmadığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

4. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma başvurusunun olmadığını, husumet noktasından davanın reddinin gerektiğini belirtmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 20.06.2029 tarihli ve 2016/367 Esas 2019/237 Karar sayılı kararı ile davalı ... ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 20.06.2029 tarihli ve 2016/367 Esas, 2019/237 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... ile ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak ... hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında açılan davaların ise husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen ikinci Karar

Mahkemenin 09.11.2021 tarihli ve 2020/392 Esas, 2021/356 Karar sayılı kararı ile davalılar ..., ... ve ... Bakanlığına karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediyesi Başkanlığı yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Karar

1. Mahkemenin 09.11.2021 tarihli ve 2020/392 Esas, 2021/356 Karar sayılı kararı sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 21.12.2019 tarihinde kabul edilerek 24.12.2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7201 sayılı Kanun'un 6 ve 7 nci maddeleri ve 09.06.2021 tarihinde kabul edilerek 19.06.2021 tarihli ve 31516 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7327 sayılı Kanun'un 20 ve 22 nci maddeleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 3 üncü madde hükmüne uygun rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Bakanlığına karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediyesi Başkanlığı yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; usulüne uygun kamulaştırma işlemleri tamamlandığını, davanın süreden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaza tarım arazisi olarak değer biçilmesi gerektiğini, uygun emsal incelemesi yapılmadığını, fahiş bedel belirlendiğini, cami ve okuldan başka idarelerin sorumlu olduğunu, imar uygulaması sonrasında başka idarelere bedelsiz devirler yapıldığını, malik olan idarelere husumet yöneltilmesi gerektiğini, nispi harç ve vekâlet ücretine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; haklarında pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken verilmediğini ve lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Anayasa Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli ve 2019/93 Esas, 2023/87 Karar sayılı 28.07.2023 tarihli ve 32262 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan iptal kararı ile 2942 sayılı Kanun’un geçici 15 inci maddesi iptal edildiğinden Ek Madde 3’ün derdest davalara uygulanacağına ilişkin özel düzenlemenin ortadan kalktığı, bu durumda Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun.

“Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alınarak dava tarihinin esas alınması gerektiğinden dava konusu taşınmazın değerinin dava tarihine göre belirlenmesinde belirlenen bedelin davalı ...

Başkanlığından tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davalı ... ve davalı ... aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

5. Dava konusu kök 1290 parsel sayılı taşınmazın 1985 yılında ... tarafından kamu tesisleri ihtiyacı nedeniyle kamulaştırılmasına karar verildiği, bu işlemin davacılara usulune uygun şekilde tebliğ edilmeksizin 2942 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi uyarınca tescil davası açıldığı, Çatalca 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 1987/95 Esas, 1988/323 Karar sayılı kararı ile taşınmazda davacılar murisinin payının iptali ile ... adına tapuya tesciline karar verildiği gözetildiğinde, Mahkemece gerekçeli kararın hüküm fıkrasında bedele hükmedilen pay bakımından tescile ilişkin bir hüküm kurulmaması gerektiği halde taşınmazın Belediye adına tescilinden sonra oluşan ve hazine adına kayıtlı olduğu anlaşılan 501 ada 17 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptaline karar verilmesi hatalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı ... ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davalı ... ve davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,