Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/2303 K.2024/8967

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, Hadim ilçesi, Dedemli Kasabası Aşağı Mahallesi 240 ada 37 parselde kayıtlı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek bedelinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idarenin kıymet takdir raporları ile Mahkemece alınan bilirkişi raporları arasında idare aleyhine sürekli artan yüksek oransızlığın olduğunu, hazırlanan bilirkişi raporlarındaki toplam bedellerin, idarece hazırlanan raporlardaki bedellere göre 2 kat daha yüksek hesaplandığını, böylece devletin sürekli zarara uğratıldığını, taşınmaz sahiplerine haksız yüksek meblağlar ödenmesine ve haksız zenginleşmeye neden olunduğunu, hatalı bilirkişi raporuna itibar edilerek karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Hadim ilçe merkezinde yer almasına rağmen bilirkişi kurulunca tespit gören değerlerin oldukça düşük olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içerisinde bulunan arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsalin satış değeri alınarak,

emsalin ve dava konusu taşınmazın birbirlerine üstünlük oranları tartışılıp, değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu taşınmazın ve satışı tarihi itibarıyla somut emsalin imar planı içerisinde kadastro parseli olup, düzenleme ortaklık payı düşülmemiş olması değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tesciline dair verilen kararda İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporda karışık kapama meyve hesaplamasının uygun olmadığını, her türdeki yaşın veriminin farklı olacağını, tek yıllık ürün gibi değerlendirilerek meyve ağaçlarının tesis dönemi masrafları göz ardı edilerek sanki her yıl aynı verim ve masraf yapılıyormuş gibi hesaplama yapılmasının doğru olmayacağını, parselin taşıdığı özellikler göz önüne alınarak kapitalizasyon faiz oranı %5 olarak belirlendiği hâlde, aynı özellikler tekrar kullanılıp objektif değer artışının %100 oranında uygulanmak suretiyle mükerrer artışa neden olunduğunu,

kamulaştırma güzergahı boyunca şimdiye kadar yapılan kamulaştımalarda büyük çoğunlukta uzlaşıldığını, dava konusu taşınmazın yakınlarında bulunan parsellere göre %100 daha fazla ödeme yapıldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddeleri

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmaz için düzenlenen kıymet takdiri raporunda dava konusu taşınmazın ... bahçesi olarak değerlendirildiği, hükme esas bilirkişi raporunda ise taşınmaz üzerindeki ağaçların bedeli hesaplanırken ağaçların kapladıkları alanın 2.182,49 m² olduğu, taşınmaz alanının ise 2.300,50 m² olduğu tespit edilmiş ve bu nedenle taşınmazın kapama meyve bahçesi olarak değerlendirilemeyeceği belirtilerek maktuen ağaç bedeli hesap edilmiştir.

5. Hükme esas alınan bilirkişi raporu ile kıymet takdiri raporu arasında çelişki oluştuğundan mahkemece yeniden keşif yapılarak dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaç sayısı ve kapladıkları alan tam olarak tespit edilip arsa niteliğindeki taşınmazın kapama niteliğine haiz olup olmadığı belirlenerek taşınmazın kapama ... bahçesi niteliği taşıdığının tespit edilmesi halinde, ağaçların yaşlarına göre tespit edilecek verim miktarları ile değerlendirme tarihi olan 2022 yılı kilogram satış fiyatı ve üretim masraflarına göre tespit edilecek net geliri esas alınarak,

kapitalizasyon faiz oranı da uygulanmak suretiyle kaim değer metoduna göre belirlenecek bahçe değerinden; taşınmazın zeminine, ekilebilecek münavebe ürün gelirine göre biçilecek değeri düşülmek suretiyle kaim değer metoduna göre ağaç bedellerinin tespit edilmesi, taşınmazın kapama bahçe niteliği taşımadığının belirlenmesi halinde ise maktu ağaç bedeline hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR