Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/2858 K.2024/10084

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ve davalılardan ..., ... ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., Çukurbük köyü 106 ada 249 parsel taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalılardan ..., ... ve ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle;bilirkişi raporuna uyularak verilen İlk Derece Mahkeme kararını kabul etmediklerini, bilirkişi raporunda objektif değer artış unsurlarının aynı olduğu gözetilmeden %10 objektif artış uygulandığını, taşınmazın bulunduğu bölgede arazi satışlarının dikkate alınmadan ezbere olarak belirlenen kapitalizasyon faiz oranının %4 alınmasının hatalı olduğunu, bilirkişi heyetinin İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün belirlediği yıllık verileri dikkate almadığını, buğdayı dane ve saman olarak alıp yıllık geliri yükseltme çabasına girdiğini,

tarım verilerinden yapılan hesapta Buğdayın geliri 69,36 olması gerekirken bilirkişi raporunda 449 bulunduğunu, daha önce Dairece aynı bölgeden bulunan diğer taşınmazlarda objektif değer artışı uygulanmadığını, bu sebeple aynı köy içerisinde yer alıp özelilikleri birebir aynı olan işbu davaya konu taşınmaz için objektif değer artış oranının %10 olarak hesaplanmasının çelişki oluşturduğunu, bu nedenle Dairenin kesinleşmiş kararı doğrultusunda objektif değer artış oranı hesaplamadan kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını talep ettiklerini,

ayrıca bilirkişi heyetince hesaplama yapılırken %10 objektif değer artışı yazıldığını ancak metrekare birim bedeli 40,78 TL olması gerekirken 48,20 TL hesaplandığını, bu hatalı birim bedeli üzerinden yapılan hesaplama neticesinde kamulaştırma bedelinin fahiş oranda artırıldığını ve hata giderilmeden karara çıkarıldığını, bu nedenle Dairece hatanın giderilerek yeniden bir hesap yapılmasını talep ettiklerini, kamulaştırmadan arta kalan arazide değer artışının söz konusu olduğunu, daha önce yolu olmayan ve kamulaştırma işlemi sonucu yola kavuşacak bir taşınmazdan arta kalan arazide değer artışı olacağını,

değer artışının hesaplanması için ek rapor aldırılmasını talep ettiklerini, yerel mahkemece lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının incelenerek müvekkili idare yararına kaldırılmasını ve itirazları doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar ... ve ... istinaf dilekçelerinde özetle; bilirkişi raporunda pay miktarlarına göre hisselere düşen bedellerin yanlış hesaplandığını, bu sebeple verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve yeniden rapor alınmasını talep etmişlerdir.

3.Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarının aksine dava konusu taşınmazın kuru değil sulu tarım arazisi olduğunu, yine davacının silajlık mısır ve buğdayın verim değerlerine yaptığı iddialarının yersiz olduğunu, ayrıca davacının objektif değer artış oranı uygulanmadan kamulaştırma bedelinin belirlenmesi gerektiği iddialarının hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafça kamulaştırmadan arta kalan arazide değer artışı olacağını bu sebeple bu oranın hesaplanarak kamulaştırma bedelinden düşülmesi gerektiğini savunduğunu, ancak bilirkişilerce ve Mahkemece zaten değer artışı hususu hesaplanarak karar verildiğini,

aksine kamulaştırmadan arta kalan kısmın tarımsal verimliliğinin düşeceğini, yoldan gelen toz ve çöplerin ürün yetiştirme konusunda olumsuz sonuçlar doğuracağını, ancak hem bilirkişilerce hem de mahkemece bu husus dikkate alınmadan karar verildiğini belirterek, davacı idare vekilinin istinaf dilekçesinin reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi oranının yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu,

raporda ürün münavebe listesinde belirlenen ürünler ve gelirleri dikkate alınarak değer biçildiği anlaşılmakla mülkiyet kamulaştırmasına konu yerin kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa hükmün kesinleşmesi beklenmeden ödenmesine karar verilmesi ve davalı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru görüldüğünden ve istinaf eden davalıların dilekçelerinde belirttikleri 78.046,88 TL kamulaştırma bedelinin taşınmazın 220/220 hisse oranına göre tamamına ilişkin kamulaştırma bedeli olduğu, bu bedelden davacı ...

Müdürlüğüne ait 9/220 hisse bedeli düşüldüğünde davalıların tamamına ilişkin hisse bedelinin 74.854,05 TL olduğu, raporda da bu bedel üzerinden tapudaki hisseleri oranında davalılara düşecek olan kamulaştırma bedelinin tespit edildiği anlaşıldığından, istinaf eden davalıların bu husustaki istinaf sebebi de yerinde görülmemiş tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür

2. Tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR