Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3658 K.2024/6783

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Antalya 3. Tüketici Mahkemesinin 10.11.2023 Tarihli ve 2023/433 Esas, 2023/436 Karar Sayılı Kararı

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın menfi tespit istemine ilişkin olduğu, her ne kadar davacı vekili tarafından davacının ...

11. İcra Müdürlüğünün 2017/17145 Esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespiti istemi ile eldeki dava açılmış ise de genel yetkili mahkemenin davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, davalının adresinin ...olduğu, davalının yerleşim adresinin Antalya olmadığı, icra takibinin yapıldığı yerin ...

11. İcra Müdürlüğü olduğu, icra takibi Antalya'da yapılmadığı için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu yönünden de Antalya Mahkemelerinin yetkili olmadığı, davacı tüketici olduğundan yerleşim yeri mahkemesinin de davaya bakmakla yetkili olacağı ancak davacının yerleşim yeri adresinin de Antalya olmadığı, davalı vekili cevap süresi içinde cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bakırköy 11. Tüketici Mahkemesinin 15.12.2023 Tarihli ve 2023/407 Esas, 2023/683 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda davacının tüketici olduğu, dava açıldığı sırada davacının adresinin Antalya olduğu, her ne kadar Antalya 3. Tüketici Mahkemesince dosya yetkisizlik kararı ile gönderilmiş ise de, davaya konu uyuşmazlığa ilişkin kesin yetkinin bulunmadığı ve tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği, davacının tüketici olduğu ve dava açıldığı sırada adresinin Antalya olduğu, davalının 10.10.2023 tarihli cevap dilekçesi incelendiğinde davalının usulüne uygun bir yetki itirazı olmadan dosyanın yetkisizlik kararı ile gönderildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, menfi tespit istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) “Menfi tesbit ve istirdat davaları” başlıklı 72 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir: “Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.”

2. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre belirlenir.”

4. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Yerleşim yeri” başlıklı 51 inci maddesinin şöyledir: “Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir.”

6. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir.

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde genel yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu belirtilerek genel yetkili mahkemelerin yetkisi düzenlenmiş olup menfi tespit davalarında yetki kesin değildir. Bu davalarda kesin yetki kuralı bulunmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla genel ve özel yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı davasını, bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

2. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.

3. Somut olayda, davacının dava tarihi itibarıyla yerleşim yeri adresinin ... olduğu, davalının yerleşim yeri adresinin ...olduğu, dava konusu takibin ise ... 11. Müdürlüğünde başlatıldığı, dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz Antalya 3. Tüketici Mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmişse de davalı vekilinin cevap dilekçesinde, yetkili mahkemenin; davalı müvekkilin ikametgahı olan yer mahkemesi, icra takibinin açıldığı yer mahkemesi veya tüketicinin ikametgahı mahkemesi olduğunu, müvekkil şirketin ikametgah adresinin ...olduğu, icra takibinin ...

İcra Dairelerinde başlatıldığı, davacının ikametgahının ise Bahşili/Kırıkkale olduğunu, bu üç yerden bir tanesi yetkili olup Antalya mahkemelerinin yetkisiz olduğunu belirtmesine rağmen, yetkili mahkemelerden hangisini seçtiğini belirtmediği, bu hali ile yetki itirazının usulüne uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Antalya 3. Tüketici Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Antalya 3. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,