Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3767 K.2024/9499

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davacı ...'in davasının dava şartı yokluğunda reddine, diğer davacıların davalarının kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davacı ... yönünden davanın dava şartı yokluğundan reddine, davacı ... yönünden kabulüne, diğer davacılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların Bursa ili, ..., Ertuğrul Mahallesi 4858 ada 1 parsel sayılı taşınmazda hisse sahibi olduğunu, söz konusu taşınmaza asfalt ve stabilize yol yapılmak suretiyle fiilen el atılmış olduğunu, imarda da kamuya tahsisili olduğunu belirterek proje bütünlüğü ilkesi gereği belirlenecek tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmaza Nilüfer Belediyesinin herhangi bir müdahalesinin bulunmadığını; bu nedenle davanın reddine karar verilmesini, uzlaşma prosedürünün yerine getirilmediğini, İdare Mahkemesinde paydaşlardan birinin açmış olduğu dava bulunduğunu ve derdest olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı iledavacı ...'in davasının dava şartı yokluğunda reddine, diğer davacıların davalarının kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen bedelin düşük olduğunu, serbest alım satım değerlerinin belirlenen bedelin çok üstünde olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, karara esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen değerin çok yüksek olduğunu, el atılmayan kısımların bedelinin tazmin edilmesi gerektiği şeklindeki talep ve yorumların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, emsal alınan taşınmazların dava konusu taşınmaza emsal olabilecek nitelikte olmadığını, faiz başlangıç tarihi yönünden de hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Bursa ili, ..., Ertuğrul Mahallesi 4858 ada 1 parsel sayılı taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek, emsal karşılaştırılması yoluyla değerinin tespit edilmesinin ve kısmen yol olarak el atılan taşınmazın proje bütünlüğü bağlamında el atılmayan kısımlardan da davalı idarenin sorumlu olduğunun kabulünün yerinde olduğu belirtilerek davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, ancak davacılar ..., ... yönünden açılan davanın davacı tarafça geri alınması,

davalı tarafça da bu geri almaya muvafakat verilmesi nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 123 üncü madde gereğince esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm kurmak gerektiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davacı ... yönünden davanın dava şartı yokluğundan reddine, davacı ... yönünden kabulüne, diğer davacılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, ayrıca her iki taraf istinaf itirazında bulunduğu halde sadece davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. 2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, ayrıca imar durumunun özel spor alanı olarak değiştirildiğini, vatandaşların artık taşınmazdan tasarruf edebileceklerini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Buna karşın; dava konusu taşınmazın Dairemiz denetiminden geçen paydaş dosyası gözetildiğinde; dava konusu Bursa ili, ..., Ertuğrul Mahallesi, 4858 ada 1 parsel sayılı taşınmaz Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin 21.04.1999 tarihli ve 384 sayılı kararı ile onaylanmış 1/1000 ölçekli Metro Kuzeyi Uygulama İmar Planında “ Spor alanında” kalmakta iken Bursa 1.İdare Mahkemesinin 2016/1366 Karar sayılı dava dosyası ile imar planının iptaline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği,

bunun üzerine Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin 23.07.2020 tarihli ve 996 sayılı kararı ile taşınmazda yapılan plan değişikliği ile 4858 ada 1 parsel sayılı taşınmazın ifrazla 7956 ada 2, 7961 ada 1 ve 7979 ada 2 parseller olarak değiştirildiği ve yeni oluşan taşınmazların imar planındaki tahsis amacının “Özel Spor Alanına” dönüştürüldüğü ancak bu planında Bursa 2. İdare Mahkemesinin 2020/863 Esas, 2021/717 Esas 2021/851 ve 852 Esas,

sayılı kararları ile iptali sonucu Nilüfer Belediye Başkanlığının 07.02.2022 tarihli 107 sayılı kararı ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının 14.04.2022 tarihli ve 509 sayılı kararı ile “Özel Spor Alanı” olarak düzenlendiği ve bu plan değişikliğinin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu taşınmazın en son imar uygulamasına ait şuyulandırma cetvelleri ve güncel imar durumu yazını ilgili Belediyeden istenildikten, dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu oluşan taşınmazların güncel tapu kayıtları ilgili Tapu Müdürlüğünden getirtildikten sonra, davacı ...'un halen paydaş olması halinde taşınmazın son imar durumuna göre kamuya özgülenme durumunun devam ettiği gözetilerek yeni oluşan parselin yüzölçümü ve bu parseldeki davacı hisseleri gözetilerek düzenlenecek fen bilirkişi raporu ve yeni oluşan parseldeki mevcut hisse durumuna göre hesaplanacak bedel doğrultusunda hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde eski parsel numarası üzerinden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR