Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3777 K.2024/7092

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.12.2023 Tarihli ve 2023/180 Esas, 2023/512 Karar Sayılı Kararı Dava dosyası incelendiğinde davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri adresinin İstanbul olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.02.2024 Tarihli ve 2024/132 Esas, 2024/106 Karar Sayılı Kararı

Davanın türünün para alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu, davacının yerleşim yerinin ... olduğu, davacının seçimlik hakkını kullanarak kendi yerleşim yerinde para alacağının tahsili istemine ilişkin dava açtığı, bu kapsamda davacının seçimlik hakkını kullandığı, seçimlik hakkın kullanılmasından sonra davalı tarafından yapılan yetki itirazının davanın açıldığı ilk mahkemece dinlenmemesi gerektiği, ilk mahkemenin seçimlik hakkın kullanılması ile yetkili hale geldiği, bu tür davalarda yetkili mahkemenin seçiminin öncelikle davacıya ait olduğu, davacının yetkisiz mahkemede dava açmış olması halinde seçme hakkının davalıya geçeceği, somut olayda ise böyle bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Dosya kapsamından, davacı vekilince davalı tarafa teknolojik ürün alması adına borç para gönderdiğini beyanla davalıdan 17.000,00 TL'nin tahsilini talep ettiği, davalı vekilince ise müvekkili ile dava dışı Tomris Merve İnce'nin 17.000,00 TL bedelle telefon satımı konusunda anlaştıkları, davacının dava dışı Tomris Merve İnce adına müvekkiline bu ödemeyi yaptığını, bu nedenle borç alma gibi bir durumun söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini talep ettiği, bu hali ile taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğunun itilafsız olduğu anlaşılmaktadır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, yerleşim yeri Soma/Manisa olan davacının, birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz İzmir Mahkemelerinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak merkezinin bulunduğu İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazının da bulunduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,