Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4099 K.2024/10025

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ..., Toyakadın Mahallesi 101 ada 529 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin kısmi dava niteliğinde olduğunu, dava miktarı belirlenebilir olduğundan kısmi dava açılamayacağı gibi belirsiz alacak davası da açılmadığını, davacı yanın belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, rayiç bedelin belirlenebilir nitelikte olduğunu, davacının harç ödemekten kaçınmak amacıyla bu yönteme başvurmuş olduğunu, eksik harcın tamamlanmasına karar verilmesini, Enerji Nakil Hattı güzergahlarının teknik imkanlar zorlanarak taşınmazları en az etkileyecek konumlardan geçirildiğini,

Yönetmelik gereği Enerji Nakil Hatları yüksek gerilim hattı olduğundan gerek pilon boylarının ve gerekse tellerin yüksekliklerinin taşınmazların amacına uygun kullanılmasına herhangi bir kısıtlama getirmediğini, davaya konu taşınmazın arsa vasfında olmadığını, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygulamasında yapılan sorgulamada tarla vasfında olduğunu, Yargıtay yerleşik içtihatları ve mevzuat hükümleri ışığında taşınmaz üzerinde irtifak hakkı mevcut iken edinilmiş ise değer düşüklüğüne uğradığının iddia edilmeyeceğini ve bu yönlü bir talepte bulunulamayacağını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; enerji nakil hattının en uygun yerden geçirildiğini, bedelin yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı yapıldığını, önceki irtifakların araştırılmadığını, enerji nakil hattı nedeniyle değer kaybının yüksek hesaplandığını, arta kalan kısımda değer kaybının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre irtifak hakkı bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak belirlenen değer azalış oranının da yerinde olduğu, taşınmaz üzerinde öncesine ait irtifak hakkı bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idare vekilinin sair istinaf itirazları yerinde görülmediği,

ne var ki kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasının konusunun enerji nakil hattı geçirmek ve pilon yeri dikmek olduğu pilon alanından sonra arta kalan bölümün yüzölçümü ve geometrik durumu nazara alınarak değer azalışı verilmemesi gerektiğinden bahisle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; pilon yerinin taşınmazın tam merkezine konumlandığını ve bu sebeple taşınmazın değerini ciddi oranda düşürdüğünden Bölge Adliye Mahkemesinin kararının hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur. 2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazdaki pilon yerinin konumu taşınmazın arta kalan kısımda değer kaybının kabulünün hatalı olduğunu, harç ve vekâlet ücretinin maktu verilmesi gerektiğini ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “...Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun(2942 sayılı Kanun) Kanun’un 4 üncü ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ile alınan rapor uyarınca davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre; dava konusu taşınmaza davalı idarece 1983 yılından sonra el atıldığı anlaşıldığından harç ve vekâlet ücretinin nispi olarak hükmedilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı idare vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

5. Dava konusu taşınmazda bulunan pilon yerinin konumu yüzölçümü ve dava konusu taşınmazın imar planındaki ayrılma amacının konut alanı olduğu gözetilerek fen bilirkişinin krokisi de eklenmek suretiyle yapılaşmada kısıtlılığa yol açıp açmadığı hususunun ilgili Belediye Başkanlığına sorularak alınacak cevaba göre dava konusu taşınmazın pilon yerinden arta kalan kısımda değer düşüklüğü olup olmayacağı hususunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR