Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/7606 K.2025/7511

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 13.05.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davalı vekili Avukat ... gelmiş, davacı idare vekili duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Çanakkale ili, ..., köyü 1 51... ve 37 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılan kısımlarının kamulaştırma bedellerinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artışı ve kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, üretim giderlerinin düşük alındığını, lehe vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1 51... parsel sayılı taşınmazın, 1 51... parsel sayılı taşınmazdan sulandığını, 1 51... parselden ifraz 1 51... parsel ve 1 51... parsel sayılı taşınmazların sonradan açılan davada sulu arazi kabul edildiklerini, bu durumun uydu görüntüsünden de anlaşıldığını, buna ilişkin raporu sunduklarını ancak işbu dosyada 1 51... parsel sayılı taşınmazın kuru arazi kabul edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, sulu tarıma ilişkin münvebenin seçilmesi gerektiğini, objektif değer artışının yetersiz kaldığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmazın sulu tarım arazisi, 1 51... parsel sayılı taşınmazın kuru tarım arazisi niteliğinde kabulü ile 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi,

değer biçilirken de yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek suretiyle dava tarihinde geçerli olan resmi veri listesi ile taşınmazın bulunduğu yer İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinde belirtilen masraflarla ekonomik tarım yapılamayacağının değerlendirilip üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında alınması,

dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre %5 ve %4 kapitalizasyon faizi ile taşınmazın tamamının ve kamulaştırmadan sonra geriye kalan kısmının yüz ölçümü, geometrik şekli, ulaşım durumu, tarım faaliyetlerinin sürdürülebilirliği dikkate alındığında kalan kısımda değer azalışının uygulanmaması yerinde olup, bu hususlarda İlk Derece Mahkemesinin kararında bir isabetsizlik bulunmadığı,

davalı tarafça dava konusu taşınmazlardan 1 51... parsel sayılı taşınmazın sulu arazi olduğunu ileri sürmüş ise de hem acele kamulaştırma dosyasındaki bilirkişi heyeti hem de eldeki davadaki bilirkişi heyeti tarafından taşınmazın kuru arazi olduğu belirtildiği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı,

özellikle eldeki davadaki bilirkişi heyeti tarafından taşınmazın kuru arazi kabul edilme sebepleri ayrıntılarıyla açıklandığından davalı tarafın bu husustaki istinaf nedeni yerinde görülmemiş; ancak aynı yöreden Dairelerine ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesine intikal eden dava dosyalarına kıyasla dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmaz değerinin düşük kaldığı anlaşıldığından iş bu taşınmaz yönünden objektif değer artış oranının %80 olarak uygulanması gerektiği gözetilmeksizin hesaplama yapıldığından,

davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırmadan arta kalan kısımlarda değer düşüklüğü oluştuğu hususunu ilave etmek suretiyle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinde, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 2018 yılı ...İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği gibi dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre belirlenen kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışı oranları uygun görülmüştür.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmazın aynı kamulaştırma kapsamında kamulaştırılan davalıya ait 1 51... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan kuyudan sulandığı iddia edilmiş olup, bu hususta dosyada bir inceleme bulunmadığından, 1 51... parsel saylı taşınmaz üzerinde kuyu bulunup bulunmadığı, 1 51... parsel sayılı taşınmazda bulunan suyun debisinin hem 1 51... hem de 1 51... parsel sayılı taşınmazın sulanmasına yetip yetmeyeceği hususlarında, mahallinde yeniden keşif yapılarak rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerekriken eksik inceleme ile taşınmazın kuru arazi olarak kabul edilerek hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 03.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,